دکتر سید حسن موسویان با درج مقاله ای در ژورنال ایندو-پاسیفیک آمریکا عوامل موفقیت و شکست برجام ومهمترین موانع احیاء آن مورد تجزیه و تحلیل قرار داده که خلاصه ای از آن به این شرح است:
بعد از آغاز اولین دورمذاکرات مستقیم جان کری وزیرخارجه آمریکا و جواد ظریف وزیرخارجه ایران درسپتامبر ۲۰۱۳، توافق هسته ای با نام برجام حاصل شد. این توافق جامعترین سند تاریخ عدم اشاعه هسته ای بود که ظهور آن موجب تحولاتی مهمی درروابط سیاسی و اقتصادی ایران با آمریکا، ازوپا و جهان غرب شد.
اسرائیل از ابتدای مذاکرات وزرای خارجه ایران وآمریکا با تمام ظرفیت تلاش کرد که مانع توافق هسته ای شود. دراین دوران از مذاکرات، نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل درکنگره آمریکا دریک سخنرانی توهین آمیز نسبت به اوباما رئیس جمهور، برجام را یک توافق بدخواند و خواستار لغو آن شد. درتاریخ آمریکا بیسابقه بود که رئیس یک کشور خارجی، درکنگره آمریکا، رئیس جمهور این کشور را به چالش کشیده و مورد توهین قرار دهد. جان کری وزیرخارجه آمریکا هم بعدا فاش کرد که درهرملاقاتی با اسرائیلی ها وسعودیها واماراتیها و مصریها داشتم؛ آنها خواستارتوقف مذاکرات مستقیم آمریکا با ایران و انجام حمله نظامی آمریکا به ایران بودند. اوباما درمقابل فشارهای اسرائیل ایستادگی کرد اما ترامپ با خروج از برجام و اعمال مجدد تحریمها علیه ایران؛ درحقیقت خواسته آنها را محقق ساخت و سقوط برجام را رقم زد. نتانیاهو رسما اعلام کرد که او توانسته ترامپ را درمورد خروج ار برجام قانع کند. سه گروه مهم لابی اسرائیل در آمریکا یعنی: “ایپک”، “بنیاد دفاع از دمکراسی” و “اتحاد علیه ایران هسته ای” تلاشهای بسیارگسترده ای برای خروج ترامپ و ایجاد موانع جدید برای احیاء برجام انجام داداز کند.
۳- با ایجاد سیستم همکاری و امنیت خلیج فارس میتوان:
الف) اصول برجام را منطقه ای کرد و نگرانیها درمورد آینده برجام را از بین برد،
ب) خلیج فارس عاری از سلاحهای هسته ای و کشتارجمعی را شکل داد،
ج) علاوه برآن، هشت کشور حاشیه خلیج فارس میتوانند روی ترتیبات جدید درمورد “سلاحهای متعارف” نیز توافق کنند.
۴- درقالب سیستم جدید همکاری و امنیت جمعی درخلیج فارس، میتوان ترتیبات جدید برای ایجاد یک کنسرسیوم مشترک جهت “تولید سوخت و غنی سازی مشترک” دراین منطقه را شکل داد،
۵- آغاز گفتگو های کاری و فوری بین ایران و اروپا درمورد اختلافات راجع به اکراین جهت رفع شبهات مداخله ایران درجنگ اکراین.
۶- اسرائیل و ایران دریک وضعیت شبه جنگ بسر میبرند که نیازمند یک ابتکار بین المللی برای مهار این وضعیت شبه جنگی است. چین وآمریکا علیرغم اختلافات شدید دوجانبه، درمورد مهار وضعیت شبه جنگی بین اسرائیل و ایران تفاهم دارند. آمریکا با اسرائیل روابط نزدیک دارد و چین هم با ایران. لذا دوکشور میتوانند درمهار وضعیت خطرناک شبه جنگی بین اسرائیل و ایران، نقش مثبت ایفاء کنند.