طرح بزرگ آبرسانی غدیر که در دولت سیزدهم به سرانجام رسید آرزوی دیرینه بخشی از مردم استان خوزستان مبنی بر استفاده از منابع رودخانه برای شرب را محقق کرده است.
برخی رسانهها اخیر درباره اثرگذاری طرح بزرگ آبرسانی غدیر واکنشهایی نشان دادند.
شرکت مدیریت منابع آب ایران در این باره توضیحاتی را ارائه کرده است.
مراحل اولیه مطالعات طرح میانمدت آبرسانی غدیر در دولتهای گذشته آغاز شده بود، اما به دلیل عدم تخصیص اعتبارات لازم در عمل طرح مذکور متوقف شد و عملیات اجرایی آن آغاز نشد.
با سفر رییس جمهوری در شهریورماه سال ۱۴۰۰ به استان خوزستان و پیگیریهای مستمر وزیر نیرو اعتباری بالغ بر ۱۰۰۰ میلیارد تومان به طرح آبرسانی غدیر تخصیص و بلافاصله تکمیل مطالعات اولیه و عملیات اجرایی آن آغاز شد.
این عملیات که به اذعان همه کارشناسان خبره این بخش میبایست ظرف مدت ۳ سال انجام گیرد، ظرف مدت کمتر از یک سال اجرایی و به بهرهبرداری رسید. تسریع در عملیات اجرایی نیز بههیچوجه باعث نشد اجزاء طرح ناقص و کیفیت اجرایی کاهش یابد؛ بنابراین عملیات اجرایی طرح آبرسانی غدیر با اقدامی جهادی از سوی همه ارکان آن (کارفرما مشاورین، پیمانکاران و تولیدکنندگان) و با تخصیص اعتبارات قابلقبول در زمان اندکی انجام پذیرفته است.
با تغییر در منبع تأمین آب طرح آبرسانی غدیر از روی منابع رودخانه کرخه به منابع رودخانه دز، کیفیت آب شهرهای هدف به میزان قابلملاحظه بهبود یافت EC متوسط آب تحویلی به شهرها، قبل از افتتاح طرح میانمدت آبرسانی غدیر قریب به ۱۷۰۰ میکرو موس بر سانتیمتر بوده که پس از افتتاح، EC متوسط به ۶۰۰ میکرو موس بر سانتیمتر کاهشیافته است.
این موضوع نشاندهنده افزایش کیفیت نزدیک به سه برابری Ec است، از سوی دیگر ذکر این نکته الزامی است که بر اساس استانداردهای کیفیت حد مطلوب Ec آب قریب به ۱۵۰۰میکرو موس بر سانتیمتر بوده که در مقایسه باکیفیت آب تحویلی، نشان از کیفیت بسیار مطلوب آب طرح آبرسانی دارد؛ بنابراین خبری تحت عنوان «طرح آبرسانی غدیر کیفیت آب خوزستان را متحول میسازد» که نگارنده با شک و تردید به آن اشاره کرده است کاملاً منطبق بر واقعیت است.
نگارنده مقاله از عبارت کوچک و ناپایدار، برای طرح میانمدت غدیر نام برده است این موضوع باتوجهبه ابعاد فنی و پیچیدگی طرح غیرمنصفانه و غیرکارشناسی است.
اجرای یک ایستگاه پمپاژ عظیم با ظرفیت ۱۰ مترمکعب بر ثانیه که دارای سازههای متنوع بوده و با تعداد ۱۲ دستگاه الکتروپمپ یک مترمکعب در ثانیهای، تأمین تابلوهای برق خاص، تأمین شیرآلات تا ابعاد ۲۰۰۰ میلیمتری، تأمین ۳ دستگاه ترانسفورماتور KVA ۸۰۰۰، اجرای یک خط انتقال برق دو مدار به ظرفیت ۱۴ مگاوات و به طول ۱۵ کیلومتر و همچنین اجرای یک خط انتقال آب ۷۵ کیلومتری با قطر ۲۴۰۰ میلیمتر که قریب به دو کیلومتر آن از زیر بستر رودخانه عبور کرده و ذکر این نکته که محل اجرای پروژه در مجاورت سازهها، مکانهای باستانی و پارکهای جنگلی حفاظت شده سازمان محیطزیست بوده است، قطعاً نشاندهنده اجرای یک طرح عظیم است.
نگارنده در بخشی از مقاله خود با اشاره گذرا به اثربخشی طرح آبرسانی میانمدت غدیر در راستای خشکسالی حوضه رودخانه کرخه، این موضوع را خیلی کوچک میشمارد.
این در حالی است که باتوجهبه خشکسالی دوساله حوضه رودخانه کرخه که منبع اصلی تأمین آب قدیم طرح آبرسانی غدیر بوده و کاهش قابلملاحظه حجم آب موجود در سد مخزنی کرخه و پیشبینی عدم بارشهای مناسب در پائیز سال جاری در این حوضه، بررسیهای کارشناسی نشان میدهد در صورت عدم تغییر منبع آب طرح آبرسانی غدیر از کرخه به دز در پاییز سال جاری امکان تأمین آب قریب به ۵۲ درصد شهرها، با اختلال جدی مواجه شده و امکان نوبتبندی آب شرب در برخی شهرها و حتی امکان قطعی آب شرب بلندمدت تا جایگزینی منبع تأمین آب جدید در برخی از شهرهای دیگر، وجود داشت.
بدیهی است این موضوع یعنی جلوگیری از امکان نوبتبندی تأمین آب شرب و قطعی آن در شهرهای هدف، دستاورد بزرگ و اثربخشی برای اجرای این طرح محسوب میشود.
این موضوع نشان میدهد علاوه بر اجرای سریع این طرح، در زمان بسیار مناسبی نیز برنامهریزی و به سرانجام رسیده و نقش مهمی در جلوگیری از تنشهای اجتماعی در منطقه داشته است.
نگارنده در بخش دیگری از مقاله خود به وعده وزیر نیرو مبنی بر چند منبعی بودن طرح غدیر اشاره و ضرورت عدم جمعآوری تأسیسات تأمین آب منابع کرخه و کارون را یادآوری کرده است. این موضوع همان گونه که وزیر نیرو اشاره کرد یکی از اهداف قابلتوجه این طرح محسوب میشود.
در حال حاضر این طرح امکان تأمین آب از سه منبع کارون، کرخه و دز را داشته و با عنایت به خشکسالیهای اخیر که در حوضههای این رودخانهها متفاوت بوده، این طرح این قابلیت را دارد تا آب شرب شهرهای هدف را از هر یک از منابع مذکور تأمین کند.
طرحهای میانمدت قبلی بهعنوان طرحهای پدافند غیرعامل طرح آبرسانی غدیر محسوب شده و همان گونه که وزیر نیرو اذعان داشته است به هیچ رو برنامهای برای جمعآوری تأسیسات قبلی وجود ندارد.
نگارنده در بخشی از مقاله خود ناپایداری آب طرح آبرسانی غدیر را ناشی از تأمین آب این طرح از منابع رودخانهای و کانالهای آبیاری دز دانسته است. دراینخصوص توجه به نکات ذیل الزامی است: