اقتصاد۲۴- روز چهارشنبه ایران و اتحادیه اروپا از انجام دور جدیدی از گفتگوها میان ایران و اتحادیه اروپا در دوحه، پایتخت قطر خبر دادند. این مذاکرات بعد از ماهها بار دیگر نام برجام را در رسانهها زنده کرده است، آنهم در شرایطی که رسانهها در مورد یک توافق موقت و غیررسمی میان ایران و امریکا سخن میگفتند که این گمانه را تقویت میکرد که فعلا خبری از احیای برجام و از سرگیری مذاکرات در این مورد نیست.
به گزارش اعتماد ، مذاکرات با نماینده اتحادیه اروپا کمتر از ده روز بعد از آن انجام میشود که علی باقری، مذاکرهکننده ارشد هستهای جمهوری اسلامی ایران در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی با همتایان خود از سه کشور اروپایی طرف برجام (آلمان، بریتانیا و فرانسه) دیدار و گفتگو کرد. مذاکرات ابوظبی، دومین دور مذاکرات باقری با همتایانش از سه کشور اروپایی از ابتدای سال جاری بود. دوم فروردین ماه سال جاری باقری در اسلو با دیپلماتهای سه کشور اروپایی ملاقات کرد، اما مذاکرات با اتحادیه اروپا در طول ماههای گذشته همچنان متوقف ماندهبود. علی باقری، معاون وزیر امور خارجه ایران و انریکه مورا، معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا گفتهاند که گفتگوهای دو روزه ایران و اتحادیه اروپا در مورد طیف وسیعی از مسائل از جمله برجام یا آنگونه که مذاکرهکننده ایرانی گفته است «مذاکرات رفع تحریمها» گفتگو شده است. پیش از این باقری و مورا شهریورماه سال گذشته در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک دیدار کرده بودند. مذاکرات احیای برجام در قالب ایران، ۱+۴ و امریکا از اسفند ماه سال گذشته متوقف شدهبود، اما بعد از آنکه تیرماه سال گذشته یک دور مذاکره غیرمستقیم میان باقری و رابرت مالی، نماینده ویژه وزارت خارجه امریکا در امور ایران با میانجیگری مورا در دوحه برگزار شد، طرفها توافق کردند که مردادماه سال گذشته نشست دیگری در وین برگزار کنند، اما آن نشست هم بدون نتیجه بود. هرچند علی باقری در اظهارنظر خود در مورد این دیدار اشارهای به برجام و توافق هستهای نکرده و از عبارت «مذاکرات رفع تحریمها» استفاده کرده است، اما در تصویری که انریکه مورا از میز مذاکراتش با باقری در دوحه منتشر کرده است کتابچهای روی میز با عنوان JCPOA یا برجام وجود دارد که نشان میدهد یکی از دستور کارهای اصلی این نشست موضوع برجام بوده است.
مذاکرات دو روزه مورا و باقری در پی سلسلهگزارشهایی در مورد دیدارهای محرمانه مستقیم و غیرمستقیم میان مقامهای ایران و امریکا در طول هفتههای گذشته منتشر میشود. رسانهها گزارش دادهبودند که امیرسعید ایروانی، نماینده ایران در سازمان ملل متحد در طول ماههای گذشته چند دور مذاکره با رابرت مالی، نماینده ویژه وزارت خارجه امریکا در امور ایران در نیویورک انجام داده است. همچنین گزارشهایی در مورد مذاکرات غیرمستقیم ایران و امریکا در مسقط، پایتخت عمان منتشر شده است که دستکم در یک دوره از آنها، علی باقری، معاون وزیر امورخارجه ایران و برت مکگورک، هماهنگکننده امور خاورمیانه و شمال آفریقای شورای امنیت ملی امریکا حضور داشتهاند.
روز گذشته علی باقری کنی، معاون سیاسی وزیر امورخارجه و مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی توییتر نوشت: «جلسهای جدی و سازنده با انریکه مورا در دوحه داشتم. در مورد طیفی از موضوعات از جمله مذاکرات رفع تحریمها به بحث و تبادل نظر پرداختیم.» انریکه مورا، معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا روز گذشته با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی توییتر نوشت: «دیروز و امروز [سهشنبه و چهارشنبه]گفتگوهای سختی با علی باقریکنی، معاون وزیر [خارجه ایران]در دوحه در مورد طیفی از مسائل مشکل دوجانبه، منطقهای و بینالمللی از جمله مسیر پیش رو در خصوص برجام و همچنین رایزنی در مورد خلیج [فارس](شامل استراتژی اتحادیه اروپا، فرستاده جدید اتحادیه اروپا در خلیج [فارس]و توافق ایران و عربستان) داشتم.»
استفانی لیختناشتاین، خبرنگار آزاد مینویسد: «آنگونه که من متوجه شدهام این گفتگوها بیشتر بر حمایت نظامی [ادعایی]از روسیه در جنگ اوکراین و همچنین پرونده هستهای و بازداشتیها متمرکز بوده است. آنگونه که من شنیدهام این دیدار تلاش دیگری بود برای اینکه تنشها کاهش پیدا کند. این دو مقام در طول مذاکرات وین رابطه خوبی با هم پیدا کردهاند و کانالهای گفتگو را از زمانی که سپتامبر سال گذشته مذاکرات احیای برجام متوقف شد، از جمله از طریق دیدارهای خصوص باز نگه داشتند. مورا در این سفر همچنین با مقامهای ارشد قطری در مورد مسائل دیگر دیدار و گفتگو کرد.»
مذاکرات اخیر در شرایطی انجام میشود که رسانهها از نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک توافق غیرمکتوب و غیررسمی خبر دادهاند که بر اساس آن دو طرف امتیازهایی را به یکدیگر میدهند. به نظر نمیرسد اتحادیه اروپا و سه کشور اروپایی، طرف مذاکره در خصوص این توافق باشند. به اعتقاد کارشناسان، توافق احتمالی میان ایران و امریکا، به خودی خود باعث توقف مذاکرات احیای برجام نمیشود و منافاتی با توافق هستهای ۲۰۱۵ نخواهد داشت و فقط با هدف آتشبس سیاسی و کاهش تنش میان ایران و امریکا انجام میشود. عبدالرضا فرجیراد، استاد جغرافیای سیاسی معتقد است که اروپاییها پس از آنکه متوجه شدند پیشرفتهایی در مذاکرات ایران و امریکا ایجاد شده است، با این هدف که از محتوای این مذاکرات با خبر شوند مذاکرات خود را با تهران از سر گرفتند. به گفته فرجیراد، هدف اروپا این است که از مذاکرات با ایران عقب نماند و فرصتی داشتهباشد که ضمن قرار گرفتن در جریان توافقهای انجامشده، نگرانیها و مسائل مورد نظر خود را نیز به تهران منتقل کند. به گفته این کارشناس روابط بینالملل از شرایط اینگونه برمیآید که مذاکرات ایران و امریکا موفقیتآمیز بوده است، چرا که آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران در عراق بدون توافق امریکا امکانپذیر نبود.