به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، کودکان امروز در جهانی رشد میکنند که امنیت نه در دیوارهای خانه و مدرسه، بلکه در فضای دادهها معنا مییابد. مرزهای سنتی حمایت از کودک فرو ریخته و جای خود را به شبکهای دادهمحور داده است که در آن هر کلیک، هر تصویر و هر بازی، بخشی از زندگی خصوصی آنان را در معرض مشاهده و تحلیل قرار میدهد. کودک امروز، از همان نخستین سالهای زندگی، ردپای دیجیتال دارد؛ بیآنکه درک یا اختیار نسبت به آن داشته باشد. در این جهانِ متصل و بیمرز، کودکی دیگر تجربهای آرام و طبیعی نیست؛ بلکه ترکیبی از نظارت، تبلیغ، رقابت و فشار اجتماعی است. هرچه فناوری هوشمندتر میشود، کودکی از معنا تهیتر میگردد. اگر در گذشته دغدغه خانوادهها بیماری، کار کودک یا آموزش ناکافی بود، امروز دغدغه اصلی، «حفاظت از هویت و کرامت کودک در فضای دادهای» است؛ جایی که خطر نه در خیابان، بلکه در الگوریتم پنهان است.
۱- تهدید نامرئی و مسئولیت آشکار؛
تحول دیجیتال، مفهومی تازه از خطر را وارد زندگی بشر کرده است؛ خطری که بیصدا، سریع و اغلب نامرئی است. در ظاهر، فضای مجازی عرصهای برای آموزش، بازی و خلاقیت است، اما در باطن، به میدان رقابت اقتصادی و روانی تبدیل شده ن که باید در جهانی پر از داده، توان تشخیص، مقاومت و انتخاب داشته باشند. دولتها، والدین، نظام آموزشی و رسانهها، هر یک بخشی از زنجیره مسئولیتاند. بیتوجهی هر حلقه، کل نظام حمایت را از کار میاندازد. اکنون زمان آن رسیده که امنیت دیجیتال کودکان، به اولویت ملی تبدیل شود؛ نه صرفاً بهعنوان یک دغدغه فرهنگی، بلکه بهمثابه بنیان عدالت نسلی و شاخص بلوغ حاکمیت. کودکی، میراث مشترک انسانیت است؛ اما در عصر دادهها، این میراث بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار دارد. آینده از امروز آغاز میشود، از تصمیمی که ما میگیریم تا میان سود و صیانت، میان سکوت و مسئولیت، میان پیشرفت و انسانیت، کدام را برگزینیم.
محمدمهدی سیدناصری حقوقدان و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان