صنعت هستهای در ایران طی سالهای اخیر از یک پروژه صرفاً فناورانه به یک حوزه راهبردی با آثار عمیق اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی تبدیل شده است
جوان آنلاین: صنعت هستهای در ایران طی سالهای اخیر از یک پروژه صرفاً فناورانه به یک حوزه راهبردی با آثار عمیق اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی تبدیل شده است. ایران به جمع معدود کشورهایی پیوسته که توان بومی در غنیسازی اورانیوم و ساخت سانتریفیوژ را در اختیار دارد و این توانمندی، علاوه بر امنیت انرژی، مزیتهای اقتصادی گستردهای ایجاد کرده است. تولید برق هستهای در کشور نهتنها جایگزینی برای مصرف نفت و گاز به شمار میرود، بلکه با کاهش آلایندهها و صرفهجویی ارزی، نقشی تعیینکننده در سیاستهای توسعه پایدار ایفا میکند. در کنار آن، گسترش رادیوداروها، کاربردهای کشاورزی و ایجاد هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم، صنعت هستهای را به یک موتور رشد ملی بدل کرده است؛ صنعتی که آیندهاش را با هدفگذاری ۲۰هزارمگاوات برق هستهای ترسیم میکند.
مزایای اقتصادی انرژی هستهای
مطالعه گزارش آژانس انرژی اتمی (IEA) نشان میدهد؛ تولید برق با استفاده از انرژی هستهای، با در نظر گرفتن نرخ بهره ۱۰درصد، به طور میانگین ۱۷دلار به ازای هر مگاواتساعت هزینه دارد. این رقم در مقایسه با نیروگاههای گازی که ۲۴دلار و نیروگاههای دیزلی که ۶۷ دلار به ازای هر مگاواتساعت هزینه دارند، به مراتب پایینتر است. مهمترین امتیازات نیروگاههای هستهای نسبت به نیروگاههای متکی بر سوختهای فسیلی، شامل هزینههای پایینتر سوخت و طول عمر عملیاتی بیشتر میشود. به عنوان مثال، یک نیروگاه هستهای با ظرفیت تولیدهزارمگاوات، تنها ۳۰تن اورانیوم غنیشده در سال مصرف میکند که هزینهای بین ۱۰ تا ۲۵میلیوندلار درپی دارد. این در حالی است که یک نیروگاه فسیلی با توان مشابه، سالانه مجبور به صرف ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون دلار برای تأمین سوخت خود است. عمر مفید نیروگاههای هستهای حدود ۶۰سال برآورد میشود، در صورتی که نیروگاههای فسیلی معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ سال کارایی دارند. همچنین، میزان وابستگی به نوسانات قیمت نفت برای برق هستهای تنها ۰/۰۲دلار به ازای هر کیلوواتساعت است، در حالی که در نیروگاههای فسیلی این وابستگی تا ۸۵درصد میرسد. کاهش وابستگی به نفت، به ویژه در دوران بحرانهای نفتی دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، یکی از بزرگترین دستاوردهای اقتصادی نیروگاههای هستهای بود. ارزیابیهای بینالمللی از سوی آژانس انرژی اتمی (IEA) نشان میدهد، هر گیگاوات ظرفیت هستهای جدید، پتانسیل ایجاد ۵۰ هزار فرصت شغلی مستقیم در طول چرخه عمر خود را دارد. به طوری که وزارت انرژی امریکا تخمین میزند، ظرفیت ۲۰۰گیگاواتی هستهای پیشرفته میتواند، تا سال ۲۰۵۰میلادی حدود ۳۷۵هزار شغل پردرآمد ایجاد کند. افزون بر موارد فوق، صنعت هستهای از ابعاد زیستمحیطی نیز مزایای قابل ملاحظهای دارد. این صنعت نه تنها به کاهش انتشار گازهای گلخانهای کمک میکند، بلکه کمترین میزان مصرف آب را در میان تمامی فناوریهای تولید برق داراست. مصرف آب خنککننده در نیروگاه هستهای ۲/۸لیتر به ازای هر کیلوواتساعت است، در حالی که نیروگاههای زغالسوز ۷۵لیتر آب مصرف میکنند. در کنار مصرف بهینه آب، یکی از کاربردهای فناوری هستهای، قابل شربکردن آبهای موجود در طبیعت است. در مواردی که نتوان از نهرها و سفرههای زیرزمینی، آب قابل شرب استخراج کرد، میتوان به کمک این فناوری نمکزدایی آب دریا و آبهای زیرزمینی معدنی را انجام داد و حتی فاضلابهای شهری را تصفیه کرد. همچنین، یک نیروگاه هستهای برای هر گیگاوات ظرفیت تولید، تنها ۰/۰۲کیلومتر مربع فضا اشغال میکند، در حالی که نیروگاههای خورشیدی برای همین میزان تولید برق، نیازمند ۵۰کیلومتر مربع زمین هستند. همچنین شایان ذکر است، توسعه صنعت هستهای از دو جنبه حیاتی است؛ نخست، سودآوری بلندمدت این سرمایهگذاری که بر اساس آن، هر دلار صرف شده در این صنعت، ۴/۳دلار به تولید ناخالص داخلی اضافه کرده و ۱/۴دلار درآمد مالیاتی تولید میکند. دوم، تضمین امنیت انرژی؛ چراکه نیروگاههای هستهای با ضریب دسترسی ۹۲/۵درصد، پایداری و اطمینانپذیری بالاتری نسبت به نیروگاههای تجدیدپذیر (با ضریب دسترسی ۴۰ تا ۵۰ درصد) ارائه میدهند. انرژی هستهای میتواند تقاضای انرژی را در بخشهای حملونقل الکتریکی، صنعتی و کشتیرانی تأمین کند، تولید و استفاده از انرژی را بهینهسازی کرده و از کربنزدایی حمایت کند. بر اساس پیشبینی آژانس انرژی اتمی توان تولید برق از انرژی هستهای تا سال ۲۰۵۰به ظرفیت ۸۰۰گیگاوات خواهد رسید که عدم توسعه آن سهم کشورها را از کیک انقلاب صنعتی آینده ناچیز خواهد کرد. (نمودار ۱)
دستاوردها و چشمانداز هستهای ایران