اقتصاد۲۴- در حالیکه ۱۰ ماه از آخرین دور مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی سپری میشود، این روزها پالسهایی مثبت پیرامون امکان از سرگیری مذاکرات میان طرفین مخابره میشود. روز یکشنبه (۱۹ فوریه / ۳۰ بهمن) محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق –کشور میزبان پنج دور مذاکرات دو کشور- در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ، از آغاز مجدد دیدارهای دو جانبه ایران و عربستان در آینده نزدیک خبر داد.
به گزارش فرارو، پیش از این فواد حسین، وزیر خارجه عراق با تاکید بر انجام رایزنی میان فیصل بن فرحان و حسین امیرعبداللهیان، وزرای خارجه عربستان و ایران، از تلاش برای برگزای نشستهای جدید خبر داده بود. اخیرا نیز فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان در اظهاراتی مدعی شده که درحال گفتگو با ایران هستند.
اظهارات ایجابی اخیر در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات میان ایران و عربستان در سال ۱۴۰۰ با میانجیگری و به میزبانی بغداد پایتخت عراق آغاز شد. دور اول تا سوم این مذاکرات به صورت غیر علنی و با حضور نمایندگان امنیتی و سیاسی دو طرف برگزار شد. دور سوم مذاکرات در مهر ماه همین سال از سوی مقامهای سیاسی سعودی و رسانهها مورد تایید قرار گرفت.
دور چهار مذاکرات در آذر ماه سال گذشته برگزار شد که برخی از جزئیات آن توسط مقامهای سیاسی ایرانی اعلام شد. دور پنجم مذاکرات برای اسفند ماه سال گذشته برنامهریزی شده بود که از سوی ایران به صورت یکجانبه لغو شد. برخی اقدام تهران را به علت به اعدام ۸۰ نفر از شیعیان در عربستان همزمان با موعد مقرر شده برای مذاکرات در بغداد ارزیابی کردند. با وجود این تعلیق، دور پنجم و مهمترین نشست میان هیاتهای دو کشور در اردیبهشت سال جاری (۱۴۰۱) با محوریت موضوعات امنیتی و مسائل پروندهای برگزار شد.
در حالیکه مقرر شده بود دور جدید مذاکرات در تابستان یا اوایل پاییز برگزار شود، تحت تاثیر ناآرامیهای داخلی ایران و فضای متشنج بینالمللی، گفتگوهای جدید با تعلیق مواجه شد. در چنین بستری حالا سران کشور عراق، عربستان و ایران، از امکان آغاز دور جدید مذاکرات سخن به میان میآورند. اکنون این پرسش قابل طرح است که آیا تنشزدایی میان تهران – ریاض بُعد عملی به خود میگیرد؟ در پاسخ به این پرسش، ضروری به نظر میرسد که ظرفیتها و محدودیتهای تنشزدایی در روابط دو سویه ایران و عربستان مورد توجه قرار بگیرد.
ظرفیتهای تنشزدایی میان ایران و عربستان
در ارتباط با ظرفیتهای تنشزدایی میان دو کشور میتوان به ۶ محور اساسی اشاره کرد:
۱- سند چشمانداز بلندپروازنه ۲۰۳۰ بن سلمان و نیاز عربستان به امنیت فراگیر: نیاز مبرم بن سلمان به امنیت و ثبات، جهت پیشبرد برنامههای بلندپروازنه اقتصادیاش، شاید نخستین و جدیترین پیشران تنشزدایی میان دو کشور باشد. محمد بن سلمان در ۱۵ آوریل سال ۲۰۱۶ از تدوین «سند چشم انداز ۲۰۳۰ عربستان» سخن به میان آورد. این سند، با هدف کاهش وابستگی عربستان به درآمدهای نفتی، ایجاد ساختارهای اقتصادی جدید، تنوع اساسی در درآمدهای خود از مسیر توریسم و تحول در بخشهای آموزش، سلامت، زیر ساخت و خدمات در سال ۲۰۱۷ (پس از انتخاب بن سلمان به عنوان ولیعهد) فاز اجرایی به خود گرفته است.
بیشتر بخوانید:بازی با مذاکره؛ رابطه پرنوسان و دوگانه عربستان با ایران