اقتصاد۲۴– تا اواخر دوره قاجار، چین از ایران آنقدر دور بود که اصلا خیلی از مردم عادی نمیدانستند اصلا کجاست! رجال سیاسی ایران البته میدانستند چین کجاست و «مهدی قلی خان هدایت» ملقب به «مخبرالسلطنه» در عهد مظفری رفته بود چین و در سفرنامهاش نوشته بود: «پکن خاموش و خالی از جوش و خروش است… در اینکه چینیان در علم و صنعت مقامی داشتهاند، حرفی نیست و ما موقعی به چین آمدهایم که مردم پژمرده و دماغسوختهاند [در ادبیات عهد قاجار بهمعنای شکستخورده و ناکام].» دلیلش؟ سیاستهای استعمارگران و سلطه انگلیس بر چین و شکست چین در جنگهای تریاک از انگلیس. مخبرالسلطنه نیز به همینها اشاره میکند: «در یک همچو خاک و همچو مردمی، این اندازه غفلت از طرف اولیای امور محل تأسف است و باز چین را ملامت نمیشود کرد… نمیدانستند که از هزار فرسخ دورتر مردمی حریص چشم به اموال آنها دوخته، با توپ و تفنگ بر سر ایشان تاخت میآورند».
«مخبرالسلطنه» در سفرنامهاش مردم چین را در نتیجه سیاستهای استعماری انگلیس و اروپاییها «مردم پژمرده» توصیف کرد