اقتصاد ۲۴- “حآفرین” ۲۱ شهریورماه با مدل جدیدی عرضه شد. در این عرضه اولیه بر اساس دستورالعمل پذیرهنویسی و عرضه اولیه اوراقبهادار در فرابورس ایران سهام شرکت مذکور به سرمایهگذاران واجد شرایط عرضه شد. منظور از سرمایهگذاران واجد شرایط صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله و صندوقهای سرمایهگذاری مشترک ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار است.
بر این اساس، اعلام شد از روز دوم صندوقهای سرمایهگذاری میتوانند تا ۵۰ درصد دارایی که خریداری کردهاند را به فروش برسانند و سرمایهگذاران حقیقی هم میتوانند اقدام به خرید کنند.
پس از آن “توسن” در تاریخ ۲۳ شهریورماه به روش ترکیبی و طی دو مرحله عرضه شد. بر این اساس مرحله اول آن عرضه به سرمایهگذاران واجد شرایط (صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله و صندوقهای سرمایهگذاری مشترک ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار) به روش ثبت سفارش و مرحله دوم نیز عرضه به سایر سرمایهگذاران به روش قیمت ثابت بود.
عرضه به روش ترکیبی عرضهای است که در آن در مرحله اول نسبت مشخصی از ورقه بهادار قابل عرضه به روش ثبت سفارش جهت کشف قیمت به سرمایهگذاران واجد شرایط عرضه شده و در مرحله دوم به قیمت کشفشده به روش قیمت ثابت به سایر سرمایهگذاران عرضه میشود. تفاوت شیوه عرضه حآفرین با توسن در این بود که عرضه توسن دو مرحلهای بوده و عموم مردم یا همان سهامداران خرد در مرحله دوم حق خرید عرضه اولیه را دارند.
این درحالی است که در همان تاریخ “فسبزوار” نیز عرضه شد بدون اینکه سهمی به صندوقها تعلق بگیرد و همه سهام این شرکت در روز عرضه در اختیار سهامداران خرد قرار گرفت.
در هر صورت، برخی بر این باورند که شیوههای جدید عرضههای اولیه، مخصوصا زمانی که سهم عرضه اولیه در سبد صندوقها است، باعث ایجاد رانت و ضایع شدن حق سهامداران خرد میشود.
در این راستا، روزبه شریعتی با تاکید بر اینکه انتظار میرود درمورد تصمیمات اجرایی و زیرساختار از رسانهها و خرد جمعی بازار سرمایه استفاده شود، توضیح داد: درمورد تصمیمات جدید در حوزه عرضههای اولیه نیز این انتظار وجود داشت که حداقل قبل از اجرای تصمیم به اطلاع اهالی بازار سرمایه رسانده شود. برای مثال کارگزاران در زمان عرضه حآفرین، تقریبا یک هفته قبل از زمان عرضه متوجه شدند که قرار است حافرین فقط به صندوقها عرضه شود. در واقع منظور من بحث عدم تعامل نهاد تصمیم گیر، رگولاتور و اهالی بازار سرمایه است.