مردم با رأی خود در انتخابات مجلس دوازدهم سخن گفتند. سخن اول تغییردادن و پشتکردن به برخی کهنهکارهای سیاست و حوزههای قانونگذاری و اجرایی بود. سخن دوم رأی ترکیبی آنان است که در تاریخ انقلاب به این شدت تازگی داشت که هیچ فهرستی اکثریت مطلق را به دست نیاورد، و سخن سوم آمار آرای سفید در برخی حوزهها بود که این نوع رأیدادن را میتوان هم دلیلی برای نداشتن مرجعیت سیاسی در احزاب و تحیر مردم دانست و هم دلیلی بر واکنش اعتراضی آنان. هرچه هست «حق با مردم است» و «مردم، ولی نعمتان مسئولاناند» و این کارگزاران و مدیران نظام هستند که در روزهای آینده با مشخصشدن ابعاد آرای مردم باید خود را با خواستهها و دغدغههای مردم تنظیم کنند
انتخابات ایران اگرچه در حذف برخی کهنهکارها و «امیدهای اول» و «پیشبینیپذیرها» سابقه داشت، مانند هاشمی در مجلس ششم و ریاستجمهوری نهم، و ناطق در ریاستجمهوری هفتم، اما در این دوره که بسا کسان آن را مرده و غیرتأثیرگذار میخواستند نیز شوک رأی مردم، نشان داد انتخابات اثر خود را دارد و زنده است و مردم پیشبینیپذیر نیستند و این یک شاخصه مهم در مردمسالاری است. حتی کسانی که رأی سفید یا باطله میاندازند، با پذیرش اینکه اعتراض خود را پای صندوق رأی نشان دهند و نه در کف خیابان یا با سکوت، احترام به دموکراسی و احترام به چارچوب نظام موجود گذاشتهاند، فلذا یکی دیگر از بزرگترین ایراداتی که به انتخابات ایران میگرفتند یعنی «پیشبینیپیک عبارت خلاصه کرد: «همراهی با تودهها و کشور، و اعتراض به شخصیتها». مردم در این انتخابات نه به کشور خود پشت کردند و نه کمتر از دوره قبل مشارکت کردند که اینها حرفهای مهم مردم بود. اگر رأی اعتراضی دادند و اگر برخی فهرستها و شخصیتهای کهنهکار را کنار زدند، چه چیزی دموکراتیکتر از این؟! برنده این انتخابات مردم و تودهها بودند و بازنده، شخصیتها، آن شخصیتی که کارش مردمسالاری و گفتگو بود ولی رأی نداد و آنکس که از مردم به جای طلب رأی سالم و انگیزشگرانه، مطالبه رأی اعتراضی کرد، و آنکس که دیر آمد و آنکس که ادا درآورد و آنکس که میخواست قضای انتخابات را بهجا آورد. اینها همه باختند؛ و مردم که در شهرستانها بسیار خوب ظاهر شدند، نشان دادند که بهتر از شخصیتها مفهوم دموکراسی را فهمیدهاند و میدانند که در دموکراسیها رأی مرکزنشین و غیرمرکزنشین یک اثر دارد و نمایندهای که در شهرستانی کوچک با چنددههزار رأی به مجلس میرود، در مصوبهها همان یک رأی را دارد که نماینده مرکزنشین.
این انتخابات اگر درست تحلیل و درک شود، آغازی بر تغییر شیوه مواجهه احزاب و جریانهای سیاسی با مردم خواهد بود.