اقتصاد۲۴- طبیعت گسترده ایران، با تعداد گونههای جانوری بسیار زیادی که دارد، نیازی بسیار جدی به محافظت و رسیدگی بیشتر دارد؛ مخصوصاً که گونههای بسیاری از این جانوران در حال انقراضند. حراست و حفاظت از این طبیعت گسترده پهناور را محیطبانان بر عهده دارند. محیطبانانی که تعداد آنها نسبت به این گستره عظیم طبیعت ناچیز است.
حالا همین محیطبانان در راه حفاظت از محیطزیست و گونههای جانوری کشور با مشکلات زیادی دستوپنجه نرم میکنند. مشکلاتی که گاهی به قیمت ازدسترفتن جان این عزیزان تمام میشود و هر چند وقت یکبار خبری از شهادت مظلومانه این عزیزان به گوش میرسد. کمبود و نداشتن وسایل بهروز و امکاناتی که محیطبانان بتوانند در این راستا به نحو بهتر، با بازدهی بیشتر و امنیت بیشتری فعالیت کنند از یک سو و از سوی دیگر خلأهای قانونی و کم و کاستهای قانونگذاری در این حوزه، نبود یا کمبود قوانین مربوط به حمایت از محیطبانان، وجود قوانینی که عملاً مانع دفاع محیطبانان از طبیعت و مهمتر از آن دفاع از جان خودشان میشود، باعث میشود محیطبانان از خودشان و از طبیعت نتوانند بهدرستی حفاظت کنند. طبق گزارشهای موجود جمعیت کل محیطبانان کمتر از سه هزار نفر است؛ این مقدار با درنظرگرفتن وسعت طبیعت ایران بسیار ناچیز است. استاندارد جهانی گفته است برای هر هزار هکتار یک محیطبان باید وجود داشته باشد، این درحالی است که در ایران بهازای هر ۱۲ هزار هکتار، یک محیطبان داریم؛ یعنی ۱۲ برابر کمتر از استاندارد جهانی.
از میان این سه هزار نفر تا امروز ۱۵۳ نفرشان شهید شدهاند. متأسفانه در همین هفته گذشته شهید هدایتالله دیدهبان در راه مأموریت با اصابت مستقیم گلوله جان خود را از دست داد تا به این آمار یک نفر دیگر اضافه شود. آمار شهدای محیط بانی که بعد از قیاس کردنش با تعداد کل محیطبانان متوجه میشویم که تعداد کمی هم نیست. نبود حمایت مناسب از محیطبانان، وجود شبکههای مافیایی شکارچیانی که در مسیر شکار خود دیگر ترسی از هیچگونه اقدامی ندارند و به راحتی با محیطبانان درگیر میشوند و همچنین محیطبانان بیدفاعی که قانونگذاری نامطلوب دست آنها در دفاع از محیطزیست و خودشان را بسته، همگی از چالشهایی است که جان آنان را هر روز بیشتر از قبل در معرض خطر قرار میدهد. در کنار شهیدانی که در این مسیر مخلصانه جان خودشان را سپر بلای محیطزیست کردهاند، همچنین محیطبانانی که عدم حمایت قانونی از آنها و وجود قوانین محدودکننده پایشان را به محاکم قضایی باز کرده است، کم نیستند؛ محیطبانانی که در راستای حفظ محیطزیست با شکارچیان درگیر شدهاند و در اثر دفاع از محیطزیست مجروح شدهاند، اکنون سیاستگذاری غلط باعث محکومشدنشان به پرداخت دیه و جبران خسارت شده است. حالا این شیوه قانونگذاری در کنار نبود امکانات و تعداد کم محیطبانان بیشازپیش فشار کاری بر این قشر وارد خواهد کرد؛ قشری که تخصص آنها باید بهانهای میشد برای کاهش چالشهای این شغل.
اما امروز با کمترین دستمزد و حقوق ماهیانه، تبدیل به زحمتکشانی در خطر، ولی کم دفاع شدهاند. دراینخصوص و در راستای بررسی چالشهای محیطبانان در ادامه با سردار رضا رستگار، فرمانده یگان حفاظت سازمان محیطزیست، محمدحسین بازگیر، سرپرست دفتر مشارکتهای مردمی و مسئولیتهای اجتماعی سازمان محیطزیست و همچنین یکی از محیطبانان مناطق حفاظتشده لرستان، گفتوگو کردهایم.
رستگار با اشاره به این موضوع که سازمان محیطزیست تمام تلاش خود را برای بهبود وضعیت محیطبانان انجام میدهد، گفت: «حمایتهای قانونی و مشکلات محیطبانان باید ریشهای حل بشود. در این راستا باید قوه مقننه اقدام به اصلاح و بهبود قوانین کند که این فرایند در جریان است و این پیگیریها همهروزه در حال انجام است، چه از جانب نمایندگان و مسئولان مجلس و چه از جانب همکاران ما انجام میشود. خانم دکتر انصاری، رئیس محترم سازمان محیطزیست به طور مدون و پیاپی با مسئولان این حوزه در ارتباط است و پیگیر بهبود وضعیت سازمان، بالاخص موانع و مشکلات محیطبانان است. ما قول میدهیم همانطور که قبلاً پیگیر حل مشکلات این حوزه بودهایم، پیگیر باشیم تا این مشکلات حل شود.
حلشدن این مشکلات سلسلهمراتبی دارد که بهخوبی این مراحل در حال پیگیریاند و همه همکاران ما تمام تلاش خود را میکنند تا مشکلات مربوط به محیطبانان و محیطزیست حل شود. ما از طریق مقامات مافوق خودمان در حال پیگیری مشکلاتیم، آمدهایم و در این سازمان حضور داریم تا به همین مشکلات رسیدگی کنیم و این مشکلات را روزبهروز کنار بگذاریم تا شاهد عملکرد هرچه بهتر این عزیزان و برخورد بهتر و قاطعتر محیطبانان با شکارچیان غیرمجاز و متخلفان باشیم. مطمئن باشید هیچکس دلسوزتر از مسئولان همین سازمان برای محیطبانان نیست؛ همکاران ما در قبال این محیطبانان وظیفه دارند و خودشان هم از همین قشرند، جدایی و تفکیکی بین مسئولان سازمان و محیطبانان نیست و همه مسئولان تمام تلاش خود را برای حل مشکلات این حوزه انجام میدهند.»