۱۴۰۳/۰۶/۰۶ ۱۰:۵۵
پرسش:
عناصری همچون شفافیت، نظارت عمومی، حسابرسی اجتماعی و فرصتهای برابر تا چه اندازه در رژیم شاه وجود داشت؟
پاسخ:
گزارشهای مختلف تاریخی، از وجود فساد به شکل گسترده در دوران پهلوی حکایت میکند. با مشاهده این گزارشها این سؤال در ذهن شکل میگیرد که آیا عناصری همچون شفافیت، نظارت عمومی، حسابرسی اجتماعی و ایجاد فرصتهای برابر در دوره پهلوی وجود داشته است؟ و اگر وجود داشته به چه اندازه بوده است؟
آنچه از حکایتهای نقلشده در منابع تاریخی و گزارشهای رسیده از دوران پهلوی به دست میآید این است که شفافیت در دوره پهلوی، بهویژه در دوران محمدرضا پهلوی، وجود نداشته است و وجود فساد گسترده در این دوره، مؤید این مطلب است. اگرچه برخی معتقدند اقداماتی چون تأسیس سازمان برنامهوبودجه در راستای افزایش شفافیت انجام شده بود؛ باوجود این، شواهد بسیاری وجود دارد که نشان میدهد شفافیت در دوره پهلوی نبوده، یا بسیار کم بوده است.
در ادامه به برخی از این شواهد اشاره میکنیم:
1. فساد مالی
گزارشهای بسیاری از وجود فساد مالی گسترده در سطوح مختلف حکومت پهلوی وجود دارد و بسیاری از مقامات دولتی و ایان و همچنین دولتیها همچون محمدرضا، سرمایههای عمومی را به نفع آن افراد میبلعید. وجود این فسادها بهطور گسترده، نشاندهنده نبود شفافیت در سیستم مالی کشور در دوران پهلوی است.
2. فقدان آزادی بیان و مطبوعات
در این دوره، رسانهها بهشدت تحت کنترل دولت بودند و اجازه نقد حکومت را نداشتند. هرچند در سالهای پس از شهریور 1320 به دلیل فضای باز سیاسی، مطبوعات در ایران، ازنظر کمی و کیفی دچار تحول گردید، اما بهمرور و بهخصوص پس از کودتای 28 مرداد سال 1332 روند محدودسازی و سانسور مطبوعات رو به گسترش نهاد و سرانجام با قانون مطبوعات سال 1334 به محدودیت و سانسور به اوج خود رسید. (3)