۲۷ شهریور ۱۴۰۵ – ۱۳:۳۲
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، علی نیکویی[i]؛ اگر آفرینش در اندیشهٔ زرتشتی آفریدهٔ اهورامزدا و در بنیاد نیک و برخوردار از نظم اهورایی است، پس شر چگونه به این جهان راه یافت؟ این پرسش مسئلهٔ محوری یادداشت حاضر است. برای پاسخ به آن روایتهای مربوط به اهریمن و پیدایش شر در دو سطح تاریخی بررسی میشوند؛ از یکسو لایههای کهن اوستایی بهویژه گاهان[ii] و ازسویدیگر متون زرتشتی متأخر که صورت منسجمتری از کیهانشناسی[iii] دوگانه انگار عرضه میکنند. این تفکیک تاریخی اهمیت دارد؛ زیرا نمیتوان تصویر متأخر از آفرینش و هجوم اهریمن را بیواسطه به همهٔ دورههای اندیشهٔ زرتشتی تعمیم داد. بررسی منابع نشان میدهد که شر را نباید بهسادگی جزئی از آفرینش اهورامزدا یا آفریدهای در کنار دیگر آفریدگان او دانست. در روایتهای متأخر اهریمن در برابر آفرینش اهورایی قرار میگیرد و با هجوم او وضعیت آمیختگی نیکی و بدی در جهان پدید میآید. از این منظر ورود شر صرفاً حادثهای در آغاز کیهان نیست؛ بلکه نقطهٔ گذار از آفرینش به تاریخ کیهانی[iv] است. در باور دینی ایرانیان زرتشتی تاریخ جهان در نتیجهٔ این هجوم آغاز میشود و در فرجام با رفع آمیختگی شکست اهریمن و پیروزی نهایی خیر بهسوی پایان مقرر خویش حرکت میکند.