۱۴۰۳/۰۳/۱۷ ۱۴:۱۳
پرسش:
آیا میان دو آیه زیر تناقض است؟﴿ قٰالَ رَبِّ اِجْعَلْ لِی آیَهً قٰالَ آیَتُکَ أَلاّٰ تُکَلِّمَ اَلنّٰاسَ ثَلاٰثَهَ أَیّٰامٍ إِلاّٰ رَمْزاً ﴾؛ آل عمران،41. ﴿ قٰالَ رَبِّ اِجْعَلْ لِی آیَهً قٰالَ آیَتُکَ أَلاّٰ تُکَلِّمَ اَلنّٰاسَ ثَلاٰثَ لَیٰالٍ سَوِیًّا﴾؛ مریم، آیه 10. در آیه نخست نشانه استجابت دعا، سه روز سخن نگفتن اما در آیه دوم نشانه استجابت دعا، سه شب سخن نگفتن است!
پاسخ:
واژه «یوم: روز» در زبان عربی در بیشتر موارد برای فاصله زمانی طلوع آفتاب تا غروب آن به کار میرود. (1) چنانکه معنای واژه «لیل: شب» فاصله زمانی پس از روز و از غروب آفتاب تا طلوع فجر (2) است: ﴿ سَخَّرَهٰا عَلَیْهِمْ سَبْعَ لَیٰالٍ وَ ثَمٰانِیَهَ أَیّٰامٍ حُسُوماً … ﴾؛ (3) که خدا آن را هفت شب و هشت روز پیدرپی بر آنان مسلط کرد … . اما با مراجعه به کتابهای لغت زبان عربی و سایر موارد کاربرد این دو واژه، متوجه میشویم این معانی تنها معنای این دو واژه نیستند. هم واژه «یوم» و هم واژه «لیل» افزون بر معنای گفتهشده، در معنای «شبانهروز» هم به کار میروند. (4) این معنا اختصاصی به موارد شاذ و نادر ندارد و کاملاً شایع و رایج ا. آیا اگر چنین پدری یکبار بگوید: پسرم سه روز است که به خانه نیامده و بار دیگر بگوید: پسرم سه شب است که به خانه نیامده، دچار تناقضگویی شده است؟ آیا کسی به او میگوید: چرا متناقض حرف میزنی؟ بالاخره سه روز یا سه شب؟!
بنابراین بین ﴿ ثَلاٰثَهَ أَیّٰامٍ و ثَلاٰثَ لَیٰالٍ﴾؛ هیچگونه تناقض و اختلافی وجود ندارد و در هردو آیه، نشانه استجابت دعای حضرت زکریا علیهالسلام، سخن نگفتن به مدت سه شبانهروز است. (16)
سوره مریم، 10: حضرت زکریا علیهالسلام سه شبانهروز سخن نگفت.
سوره آلعمران، 41: حضرت زکریا علیهالسلام سه شبانهروز سخن نگفت.
علت اینکه برخی گمان کردهاند میان این دو آیه تناقض است، توجه نداشتن به این نکته است که ممکن است واژهای افزون بر معنای معروف و مشهور خود، معنای دیگری که رواج کمتری دارد نیز داشته باشد. (17)