۱۴۰۳/۰۷/۱۷ ۱۳:۵۱
پرسش:
جمهوری اسلامی، از کنار هم قرار گرفتن جمهور یعنی مردم و اسلام، تشکیلشده است؛ ازاینرو نظام جمهوری اسلامی دچار دوگانگی حاکمیت است؛ برخی نهادها در جمهوری اسلامی، برخاسته از دین و بنابراین سنتی هستند و برخی نهادها، منتخب مردم و بنابراین مدرن هستند؛ آیا بهراستی جمهوری اسلامی دچار تعارض در حاکمیت مدرن و سنتی نیست؟
پاسخ:
نهادهای موجود در جمهوری اسلامی، دو گونه است؛ برخی برآمده از جامعه و مردم و بقیه برآمده از نظام و سنت است. نهادهای برآمده از مردم، توسط مردم انتخاب میشوند و به آنها میتوان نهادهای انتخابی نیز گفت. نهادهای برآمده از نظام، توسط مسئولان نظام، منصوب میشوند و به آنان، نهادهای انتصابی نیز میتوان گفت. گاهی این گونه القاء می شود که این نهادهای دوگانه، در واقع، حاکمیت جمهوری اسلامی ایران را به دوپاره کرده است و نوعی حاکمیت دوگانه در جمهوری اسلامی پدید آمده است. همین امر باعث تعارض درونی حاکمیت و ضعف آن میشود.
سؤال اینجاست که آیا حقیقتاً دوگانگی حاکمیت در نهادها و ساختار جمهوری اسلامی وجود دارد؟
1 . تبیین مفهوم حاکمیت؛
مفهوم حاکمیت یکی از مفاهیم مهم و بنیادین در علم سیاست است. حاکمیت ازجملهاز دیدگاه این روشنفکران، کارگزاران آن نهادها، بهصورت مستقیم بارأی مردم انتخاب نمیشوند یا اساساً نهادهای انتخابی نیستند. گاهی حتی با ایجاد اختلاف نظر میان حاکمان نظام جمهوری اسلامی که امری طبیعی است، بحث و گفتگو درباره حاکمیت دوگانه بالا میگیرد و اساساً توجهی به خاستگاه حزبی و جناحی طرفهای اختلاف نمیشود.
بهعنوان مثال صرف اختلافنظر رئیس دولت با رهبری نظام بهعنوان حاکمیت دوگانه تبلیغ و ترویجشده است؛ رهبر انقلاب به این مفهوم از حاکمیت دوگانه اشاره کردهاند: «شما ببینید در همین پنج شش روز گذشته سر یک قضیهای که آنچنان هم از اهمیت بالائی برخوردار نبود – سر مسئله اطلاعات و امثال اینها – چه جنجالی در دنیا راه انداختند. تحلیلها را بردند به این سمت که بله در داخل نظام جمهوری اسلامی شکاف ایجاد شده است، حاکمیت دوگانه شده است، رئیسجمهور حرف رهبری را گوش نکرده است! دستگاههای تبلیغاتیِ خودشان را از این حرفهای سست و بیپایه پر کردند. ببینید چطور منتظر بهانهاند. ببینید چطور مثل گرگ در کمین نشستهاند که یک بهانهای پیدا کنند، هر جور میتوانند، حمله کنند». (5)