۱۴۰۳/۰۹/۲۱ ۰۹:۴۷
پرسش:
شیعیان در حالی مدعی هستند قرآن از هرگونه اختلاف و تناقض خالی است که محمدهادی معرفت از علمای مذهب تشیع در جلد اول کتاب التمهید، ص 371 فهرستی از تناقضات املایی قرآن را ارائه داده (…ففیه الکثیر من الأخطاء الإملائیّه و تناقضات فی رسم الکلمات…). مگر شرط معجزه بودن قرآن خالی بودن از تناقض نیست؟ مگر شیعه نمیگوید در قرآن تناقض نیست پس چرا ایشان قبول دارد؟
پاسخ:
یکی از نشانههای الهی بودن قرآن، نبود اختلاف در آن است. منظور از اختلاف در اصطلاح علم منطق «تناقض» است. علت اینکه نباید در قرآن تناقض باشد این است که از یکسو تناقضگویی ناشی از عجز و ناتوانی است و از سوی دیگر، عجز و ناتوانی در خداوند راه ندارد و بنابراین، در قرآن بهعنوان یک کتاب الهی و آسمانی نباید تناقض باشد.
تناقضات املائی قرآن
محمدهادی معرفت در کتاب التمهید فی علوم القرآن، بخش تاریخ قرآن، قسمتی را به بررسی چگونگی نگارش قرآن در صدر اسلام و رسمالخط آن اختصاص میدهد. وی در مقام نقد عملکرد اعضای گروه توحید (یکی کردن) مصاحف، به نمونههایی از غلطهای املائی موجود در مصحف عثمانی اشاره کرده است. منظور از غلط املائی شکل نوشتن برخی از واژگکل متفاوتی به نگارش درآمده است:
– نعمت / نعمه؛
– بسطه / بصطه؛
– یبسط / یبصط؛
– ضعفؤا / ضعفاء؛
– إیلاف / إی لاف؛
– شیء / شایء؛
– نشاء / نشؤا.
معرفت نام این موارد را «مناقضات فی الرسم العثمانی»(1) یا «تناقضهای نگارشی در مصحف عثمانی»(2) گذاشته است. تناقض نامیدن این موارد بدین جهت است که وقتی کاتب کلمهای را به شکل الف مینویسد، به صورت ضمنی اشاره میکند که نگارش این کلمه تنها به شکل الف صحیح است و به شکلهای دیگر صحیح نیست؛ بنابراین، وقتی همان کاتب همان کلمه را به شکل ب مینویسد، چون باز به صورت ضمنی اشاره میکند که نگارش این کلمه تنها به شکل ب صحیح است و به شکلهای دیگر ازجمله شکل الف صحیح نیست، هرکدام از این دو شکل، دیگری را غلط و نادرست میدانند و درنتیجه، بین این دو شکل از نوشتار تناقض رخ میدهد.
آیا تناقضات املائی با الهی بودن قرآن منافات دارد؟
در مقام پاسخ به این پرسش به چند نکته اشاره میشود: