به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، چندی پیش، به بهانه رونمایی از مجسمه شاپور و والریانوس در میدان انقلاب اسلامی، کتاب تاریخ ایران را که محصول دانشگاه آکسفورد است، تورق کردیم. این بار بنا داریم این ماجرا را از دریچه تولیدات یک دانشگاه انگلیسی دیگر نگاه کنیم؛ تاریخ ایران کمبریج!
تاریخ ایران کمبریج یا کیمبریج، یکی از متون مفصل نوشته شده برای تاریخ ایران است که جلد سومش خود به چند جلد یا چند بخش تقسیم می شود. تاریخ ایران کیمبریج، یک هفت گانه است که هر قسمت یا جلدش مربوط به یک دوره ویژه از تاریخ ایران است. این تاریخ مفصل ترین و جامع ترین تاریخی است که درباره تاریخ ایران نوشته شده و نویسندگانش نه تنها به تاریخ سیاسی و تحلیل رویدادها پرداخته اند، بلکه زمینه هایی چون علوم، فلسفه، کلام، هنر، ادبیات و زندگی بزرگان را نیز در آن آورده اند.
قسمت اول جلد سوم این تاریخ، به بازه زمانی «از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان» اختصاص دارد که به قلم پژوهشگرانی چون احسان ی.ش، بیکر مان، ا.د.ه. بیوار، لئورادیتسا، ر.ن. فرای، ا.و. زیمال، ر.ا.امریک، دیوید سلوود، ویلهلم آیلرز، دیوید م.لانگ، اوتو کورز، نینا گارسویان، ک.ا.باسورباورهای رسمی و شعایر اوستایی ناب و خالص را جانشین آن ها کند. با سنت دینی پیچیده ای که آیین زردشتی در یک کاسه کردن باورها و عقاید گوناگون داشت، ارمنستان می بایست هدف اصلی تعصب کرتیر و همدستانش قرار گیرد. این تجاوز دینی را پیروزی های نظامی شاپور امکان پذیر ساخت و او خود در کتیبه اش بر کعبه زردشت که دعوی سیادت بر ارمنستان می کند این نکته را یادآور می شود. کتیبه کرتیر به تهاجم ایران به ایبریا و آلبانیای قفقاز که پس از 260 م روی داده اشاره می کند. کتیبه شاپور ایبریا و آلبانیا را در شمار کشورهای فرمانگزار او می آورد و از پادشاه دست نشانده ای به نام هامازاسپ یاد می کند که شاپور وی را بر تخت ایبریا نشانده بود.» (صفحه 813 به 814)