اقتصاد۲۴– در حالی دولت سیزدهم اولین روز ملی فناوری هستهایش در قرن پانزدهم را برگزار میکند که مذاکرات هستهای با توقفی ۲۹ روزه مواجه است. به دنبال این توقف، هجمه کنگره چه از سوی جمهوریخواهان و چه از سوی دموکراتها علیه دولت بایدن با هدف عدم احیای برجام پررنگتر میشود. اگر چه برخی از تحلیلگران این واکنش تند کنگره را متاثر از انتخابات میاندورهای نوامبر (آبان) میدانند، ولی به موازات تشدید مخالفت کنگره شاهد تغییر موضع دولت بایدن در قبال مذاکرات نیز هستیم. در این رابطه علاوه بر متهم کردن تهران در توقف مذاکرات از سوی جین ساکی، سخنگوی کاخ سفید و ند پرایس، سخنگوی دستگاه سیاست خارجی ایالات متحده، آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا هم نسبت به آینده مذاکرات چندان خوشبین نیست. در عین حال ژنرال مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده هم در جلسه استماع کنگره با خروج سپاه از لیست گروههای تروریستی آمریکا (F.T.O) مخالفت کرد. اما در آن سوی داستان نیز صدای مخالفان داخلی مبنی بر ادامه مذاکرات توسط دولت رئیسی بیشتر شده است. علاوه بر ارسال نامه ۱۹۰ نماینده مجلس شورای اسلامی به رئیسی برای اخذ تضمینهای محکمتر از طرف مقابل و حفظ خطوط قرمز نظام در مذاکرات وین، پیشتر کمیتهای ۵ نفره موسوم به کمیته «ضدبرجام»، مخالفت خود را با حصول توافق اعلام داشتند. افزون بر نکات یاد شده طی روزهای اخیر برخی نمایندگان با ادعای دسترسی به متن ۲۷ صفحهای از توافق صورت گرفته در وین، فضایی تخریبی را برای توقف کامل مذاکرات ایجاد کرده اند. تمامی این نکات به موازات تاخیر در ادامه مذاکرات، شرایطی را به وجود آورده است که بیم انسداد و شکست کامل احیای برجام میرود؛ در گفت و گویی با اساتید دانشگاه و کارشناسان به دنبال کالبد شکافی دقیقتر دلایل توقف مذاکرات پرداخته است. در این گپ و گفتها ضمن بررسی تاثیر تقابل پارلمانی (مجلس شورای اسلامی و کنگره آمریکا) بر عقب گرد دولتهای تهران و واشنگتن از ادامه مذاکرات، نگاهی به سناریوهای احتمالی در صورت شکست کامل مذاکرات شده است که در ادامه میخوانید:
کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل و تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل: ابتدا باید بگویم که من شرایط کنونی را یک بن بست نمیدانم. وضعیت سیاسی داخلی در آمریکا به خصوص فشارهای اخیر کنگره بر دولت بایدن هم نمیتواند مانع جدی بر سر راه احیای برجام باشد. چرا که اگر دولت بایدن با توجه به ترکیب فعلی سنا به دنبال احیای برجام باشد، کنگره نمیتواند مانعی جدی باشد. برای مثال، نمایندگانی که این روزها در پی تصویب قانونی برای موکول کردن خروج سپاه از لیست گروههای تروریستی آمریکا موسوم به اف تی او هستند، به ۶۰ رای در سنا نیاز دارند. چون ۵۰ کرسی سنا در اختیار جمهوریخواهان است برای عبور از «فیلی باستر» (Filibuster) و تصویب طرح مذکور باید ۱۰ سناتور دموکرات هم به جمهوریخواهان بپیوندد که بسیار دشوار است. به فرض اینکه ۱۰ سناتور دموکرات هم به جمهوریخواهان بپیوندند و نهایتا شاهد تصویب چنین طرحی هم باشیم، رئیس جمهور آمریکا میتواند آن را وتو کند، مگر اینکه سنا بتواند با ۶۷ رای، یعنی دو سوم اعضا سنا این طرح را تصویب کند که توان وتو کردن رئیس جمهور را خنثی کند. البته بسیار بعید است مخالفان احیای برجام بتوانند ۶۷ رای در سنا را برای این مهم داشته باشند. به طور کلی قوه مجریه در آمریکا دارای اختیارات وسیعی در سیاست خارجی است و کنگره مشکل میتواند مانع اجرای سیاستی در این حوزه توسط رئیس جمهور شود.
این دیپلمات پیشین کشور در ادامه بیان داشت: با این حال، تحولاتی که در کنگره و سیاست داخلی ایالات متحده در جریان است فارغ از مباحث حقوقی و فارغ از اینکه قانونی در کنگره تصویب بشود یا نشود میتواند با توجه به در پیش بودن انتخابات میان دورهای کنگره فشار سیاسی را بر کاخ سفید افزایش دهد. چون این احتمال وجود دارد که دموکراتها اکثریت خود را هم در سنا و هم در مجلس نمایندگان از دست بدهند و، چون این مسئله از نظر سیاست داخلی برای کاخ سفید مهم است به منشاء فشار سیاسی مضاعفی بر دولت بایدن بده شده است؛ لذا این شرایط باعث میشود که دولت بایدن از نظر دادن امتیاز به ایران قدری محتاطانه و محافظه کارانه برخورد کند.