شاتل فضایی کلمبیا (Columbia) با شناسه OV-102 نخستین شاتل فضایی عملیاتی ناسا بود و به عنوان اولین عضو ناوگان شاتلهای فضایی آمریکا شناخته میشود. فضاپیما در ۱۲ آوریل ۱۹۸۱ طی مأموریت تاریخی STS-1 به فضا پرتاب شد و آغازگر عصر جدیدی از پروازهای فضایی قابل استفاده مجدد بود. پیش از کلمبیا، فضاپیماهای سرنشیندار معمولاً تنها یک بار استفاده میشدند، اما کلمبیا نشان داد که یک مدارگرد فضایی میتواند پس از بازگشت به زمین دوباره برای مأموریتهای بعدی آماده شود.
کلمبیا بخشی از برنامه شاتل فضایی ناسا بود؛ برنامهای که با هدف کاهش هزینههای دسترسی به فضا و افزایش تعداد مأموریتهای سرنشیندار طراحی شد. این شاتل مانند یک موشک از زمین پرتاب میشد، در مدار زمین مانند یک فضاپیما فعالیت میکرد و هنگام بازگشت همانند یک هواپیما روی باند فرود میآمد. کلمبیا طی بیش از دو دهه فعالیت خود دهها مأموریت علمی، تحقیقاتی و فناوری را انجام داد و نقش مهمی در توسعه دانش فضایی ایفا کرد.
