اقتصاد ۲۴- آمارهای رسمی بانک مرکزی نشان میدهد نرخ سود بازار بین بانکی در یک ماه اخیر با افزایشی حدود یکدرصد از ۵/ ۱۸ درصد به میزان ۶/ ۱۹ درصد رسیده است.
بررسی آمارها از افزایش عطش تقاضا برای جذب منابع دلالت دارد؛ بهنحویکه در ۵ مرحله اخیر عملیات بازار باز در مجموع به اندازه ۱/ ۷۴هزار میلیارد تومان به این بازار تزریق شده است. با توجه به کاهش استقراض دولت از منابع بانک مرکزی که عمدتا در بانکها جانمایی میشد، عرضه پول در معاملات بانکها کاهش و نرخ سود بازار بین بانکی افزایش یافته است.
بررسی گزارشهای رسمی نشان میدهد برای نخستین بار دو مرحله از عملیات بازار باز در فاصلهای کمتر از یک هفته صورت گرفت. این مراحل بیستونهمین و سیامین مرحله از اجرای عملیات مذکور توسط سیاستگذار پولی را شکل میدهند.
در جریان این مراحل بانک مرکزی به ترتیب با اجرای عملیات بازار باز در قالب توافق بازخرید ریپو به ترتیب به میزان ۵۳/ ۲۳ و ۶۸/ ۱۲هزار میلیارد تومان با سررسید هفتروزه و با حداقل نرخ ۱۹درصد موافقت کرد.
به عبارت دیگر تزریق منابع به میزان ۲۱/ ۳۶هزار میلیارد تومان و افزایش میزان مداخله در قالب تسهیلات قاعدهمند از سوی سیاستگذار حاوی چند نکته مهم است: مورد نخست اینکه این مورد نشان از عطش تقاضا در بازار بین بانکی است.
مورد دوم اینکه کاهش منابع در بازار بین بانکی وجود داشته است.
مورد سوم اینکه اجرای عملیات مذکور توسط سیاستگذار برای کنترل نرخ سود در دالان و بازگشت نرخ بازار بین بانکی به شرایط تعادلی خود است. بنا بر آمارهای رسمی نرخ سود بازار بین بانکی که در ۴ شهریور به میزان ۲۹/ ۱۸درصد رسیده بود در هشت هفته اخیر روندی صعودی داشت؛ بهنحویکه در تاریخ ۲۲ مهر به میزان ۵۵/ ۱۹درصد رسید. این موضوع نشان میدهد گرچه سیاستگذار در پنج هفته اخیر عملیات تزریق منابع را در دستور کار خود قرار داده، اما نرخ سود بازار بین بانکی همچنان صعودی است.
مورد چهارم اینکه دولت سیزدهم با کسری بودجه بالا روبهرو است و سقف استقراض از بانک مرکزی در ۵ ماه نخست سال پر شده است. از این رو دولت برای پوشش غیرتورمی کسری بودجه خود چارهای جز استفاده از گزینه حراج اوراق ندارد. از این جهت بانکها برای خرید اوراق نیاز به منابع مالی دارند و سیاستگذار پولی در شرایط کمبود منابع، مداخله میکند. مورد پنجم اینکه کاهش منابع در بازار بین بانکی نشان از عدم استقراض از منابع بانک مرکزی است.
علاوه بر عملیات بازار باز، در هفته بیستونهم، ۷ بانک و موسسه اعتباری از اعتبارگیری قاعدهمند در مجموع به ارزش ۵۷/ ۲۹هزار میلیارد تومان استفاده کردند و در مرحله آخر این عملیات از سوی سیاستگذار پولی اجرا نشد.
مورد دیگر اینکه تحلیل آمارهای رسمی نشان میدهد تا هفته سوم مهر سال جاری در مجموع ۲۱/ ۹۹هزار میلیارد تومان نقدینگی با نرخ زیر ۲۰درصد از طریق عملیات بازار باز تزریقشده و همچنین به میزان ۷۹/ ۶۲هزار میلیارد تومان منابع از بازار بینبانکی جذب شده است. درمجموع میتوان گفت بانک مرکزی بهصورت خالص معادل ۴۲/ ۳۶میلیارد تومان تزریق منابع تا پایان سومین هفته مهرماه سال جاری انجام داده است. در نهایت اینکه پس از ۱۴ هفته متوالی، برای سومینبار متوالی مجموع تزریق نقدینگی از مجموع جذب منابع، سبقت گرفت.