گذار به بانکداری هوشمند بهعنوان یکی از تحولات بنیادین نظام مالی، مستلزم بازاندیشی جدی در سیاستگذاری و تنظیمگری خدمات پرداخت است. رشد سریع فناوریهای نوین همچون هوش مصنوعی، کلانداده، زنجیره بلوکی و بانکداری باز، فرصتها و در عین حال ریسکهای متعددی را برای بازیگران صنعت مالی بهویژه شرکتهای ارائهدهنده خدمات پرداخت (PSPها) بهوجود آورده است. محب علی کنعانی، مدیر حسابرسی داخلی شرکت پرداخت الکترونیک پاسارگاد درباره گذار به بانکداری هوشمند و اقدامات لازم یادداشتی برای پیوست نوشته است. او در این مطلب با تاکید بر اهمیت فناوری و تغییرات اخیر اشاره کرد که در این میان، سیاستگذاران و قانونگذاران وظیفه دارند با ایجاد چارچوبهای هوشمند، متوازن و مبتنی بر ریسک، مسیر توسعه نوآوری را هموار سازند و همزمان ثبات، امنیت و اعتماد عمومی را تضمین کنند. در ادامه میتونید این یادداشت را مطالعه کنید.
این مقاله با مرور ادبیات و چارچوبهای جهانی (FSB، BIS، IMF، PSD2 اروپا و گزارشهای Cambridge و WEF) و تحلیل وضعیت ایران، به طراحی یک چارچوب پیشنهادی برای سیاستگذاری هوشمند در نظامهای پرداخت کشور میپردازد. چارچوب پیشنهادی متشکل از پنج مولفه اصلی است: نظارت تطبیقی مبتنی بر ریسک، توسعه فناوری نظارتی (RegTech)، ایجاد Sandbox ملی برای نوآوری، ارتقا مقاومت عملیاتی دیجیتال (به سبک DORA اروپا) و ترسیم نقشه راه برای بانکداری باز در ایران.
نتایج مقاله نشان میدهد که بهکارگیری این چارچوب، علاوهبر کاهش ریسکهای سیستمی، امکان توسعه پایدار خدمات پرداخت و ارتقا جایگاه PSPهای ایرانی در زیستبوم مالی آینده را فراهم خواهد کرد. این پژوهش از جنبه علمی به غنای ادبیات حوزه سیاستگذاری در بانکداری هوشمند کمک میکند و از منظر اجرایی، نقشه راهی عملی برای شرکتهای PSP و رگولاتورهای ایرانی ارائه میدهد.