۱۹:۴۱ – ۰۳ شهريور ۱۴۰۵
سوم شهریور ۱۳۲۰ بود که ایران با وجود اعلام بیطرفی توسط شوروی و انگلیس اشغال شد؛ اشغالی که برای مردم ایران، چیزی جز مرگ، قحطی و بیماری به همراه نداشت.
باشگاه خبرنگاران جوان – وقتی مطالب مختلف را از آنچه که در فجر شوم سوم شهریور ۱۳۲۰ زیر نظر میگذرانیم، با تصاویر و محتوایی از روزهای سخت ایران روبهرو میشویم؛ روزهایی که آوارگی مردم جنگزده، ترس از بمباران و درد دستدرازی به مرزهای وطن، بخشی از زندگی مردم شده بود. درد و رنجهایی که اکنون پس از گذشت روزهای سخت جنگ نیز با ما غریبه نیستند؛ ولی میان همه شباهتهایی که میتوان میان آن روزها و امروزمان پیدا کرد، تفاوتهایی میان تابستان نیمهجان ۱۳۲۰ و تابستان ۱۴۰۵ وجود دارد؛ تابستانی که حالا پس از نزدیک به ۹۰ سال، دوباره ایران را به یاد روزهایی میاندازد که پای بیگانگان به خاک پاک میهن باز شد، اما این بار سرگذشت ایران پایان دیگری دارد.
برای فهمیدن چنین تفاوتی باید به همان سالها برگردیم؛ به اواخر مرداد ۱۳۲۰ و اعلام دوباره بیطرفی ایران در جنگ جهانی دوم. ایران اعلام کرده بود که در این جنگ دخالت نخواهد کرد، اما حقیقت این بود که در جنگی که قدرتهای بزرگ برای پیروزی خود مرزی نمیشناسند، بیطرفی کشوری وابسته که میان کشمکش ابرقدرتهای زمان خود قرار گرفته، چندان جدی گرفته نمیشود و به همین خاطر، خواب خوش دولتمردان آنزمان با نخستین توپها در سوم شهریور ۱۳۲۰ به کابوس تبدیل شد و ایران ناگهان در میان دو جبهه قرار گرفت؛ از یک سو شوروی که با آلمان نازی دست و پنجه نرم میکرد و از سوی دیگر بریتانیا که به دنبال راهی برای رساندن تجهیزات و تدارکات به ارتش سرخ بود و بهترین مسیر برای این کار ایران و خلیج فارس در جنوب و مرز شوروی در شمال و راهآهن سراسری بود که میتوانست تجهیزات را از بنادر جنوبی به شمال کشور برساند.