اقتصاد۲۴- شبح دونالد ترامپ اروپا را فراگرفته است. در سرتاسر آن قاره فضایی از هراس پنهانی نسبت به چشم انداز بازگشت ترامپ به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده در سال آینده وجود دارد. با این وجود، در آسیا وضعیت چگونه است؟ چندان نگرانیای وجود ندارد. از دهلی نو و سنگاپور گرفته تا تایپه و توکیو خویشتنداری قابل لمسی در این باره وجود دارد. رهبران آسیایی با خود میگویند”ما دفعه قبل با ترامپ مار آمدیم این بار نیز میتوانیم با او کنار بیاییم. آنان با خود میگویند: “رهبران اروپایی عصبی ممکن است خونسردی شان را در قبال ترامپ از دست بدهند، اما در آسیا وضعیت این گونه نیست”. این آرامش در پایتختهای آسیایی با غرور هم مرز است. رهبران آسیایی در مورد تاثیر بازگشت ترامپ بر امنیت آسیا در قضاوت خود درباره مقیاس و جاه طلبی برنامههای او به منظور بازسازی سیاست خارجی ایالات متحده دچار سوء برداشت و کج فهمی شده اند. همین برداشت آنان درباره توانایی دولتهای آسیایی از متحدان اصلی ایالات متحده گرفته تا کشورهای غیرمتعهدتر در جنوب شرقی آسیا و جاهای دیگر برای مدیریت ترامپ اغراق آمیز است.
برای درک این حس شگفت انگیز آرامش یادآوری چگونگی نگاه سیاستگذاران آسیایی به ترامپ در آخرین دوره ریاست جمهوری او کمک کننده خواهد بود. در آن زمان رهبران آسیایی به طور کلی با ترامپ راحت بودند. این امر برای متحدان امریکا از جمله ژاپن و هم چنین شرکای نزدیک مانند هندوستان صدق میکرد. شینزو آبه نخست وزیر ژاپن و نارندرا مودی نخست وزیر هند با سیاستهای ضد چینی ترامپ موافق بودند و غرایز معاملاتی او را پذیرفتند اسکات موریسون نخست وزیر راست گرای استرالیا در آن زمان به همین ترتیب با ترامپ روابط گرمی داشت. تایوانیها نیز ترامپ را دوست داشتند. حتی در جنوب شرقی آسیا که عمدتا غیر متعهد است تحلیلگران سرسخت به نکات مثبت ترامپ اشاره میکردند.
“بیلاهاری کائوسیکان” دیپلمات ارشد سابق سنگاپور از سیاست آسیایی دولت اوباما که توسط “سوزان رایس” مشاور امنیت ملی تجسم یافته بود انتقاد کرده بود. او در سال ۲۰۲۰ میلادی در پستی در فیس بوک نوشته بود:”او علاقه بسیار کمی به آسیا دارد، اشتهایی برای رقابت ندارد و سیاست خارجی را به مثابه مداخله بشردوستانه قلمداد میکند”. او این پست را در پاسخ به شایعاتی در مورد انتخاب رایس به عنوان معاون جو بایدن منتشر کرده بود. در مقابل، ترامپ در قبال چین قاطع بود و در مورد قدرت ایالات متحده تردیدی نداشت.
این دیدگاه که ترامپ این بار قابل مدیریت خواهد بود نیز ناشی از یک باور راحت نسبت به تداوم احتمالی سیاستهای قبلی ترامپ در دور بعدی ریاست جمهوری او خواهد بود. در دوران ریاست جمهوری ترامپ برخی از کشورهای آسییایی روابط شان را با واشنگتن بهبود بخشیدند. “اس جایشانکار” وزیر امور خارجه هند در مصاحبهای در ماه گذشته در دهلی نو درباره این که عملکرد ترامپ چه تاثیری در مورد نگرانیها پیرامون چالشهای احتمالی به به دنبال ریاست جمهوری او داشت گفته بود:” مانند هر رابطهای مشکلاتی وجود داشت. اما به طور کلی در آن چهار سال آیا رابطه ما عمیقتر شد؟ آیا رابطه مان رشد کرد؟ بله، کاملا”.
برای بیش از یک قرن ایالات متحده هدف خود را مسدود کردن یک قدرت رقیب تعیین کرده است. در مواجهه با چالش ظهور چین به عنوان یک رقیب همتا حتی ترامپ نیز انزواگرایی محض را دشوار خواهد دید، با توجه به این که نتیجه انزواگرایی به معنای واگذاری بیشتر آسیا به پکن خواهد بود. کابوسی که مقامهای توکیو و سئول را شبها بیدار نگه میدارد آن است که مبادا ترامپ با پکن معامله کند کابوسی که البته تحقق آن بعید به نظر میرسد. با این وجود، در صورت روی کار آمدن ترامپ در سال ۲۰۲۵ میلادی علیرغم تداوم رویکرد پیشین در سیاستگذاری امریکا در قبال آسیا احتمال بروز هرج و مرج و اختلال وجود خواهد داشت. در پایهترین سطح بسیاری از کشورهای آسیایی این بار در موقعیت بدتری برای تعامل با ترامپ قرار دارند. آن زمان آبه و موریسون راستگرا در ژاپن و استرالیا در قدرت بودند و رفتار خوبی با ترامپ داشتند، اما رهبران کمتر مطمئنی مانند “فومیو کیشیدا” نخست وزیر فعلی ژاپن با ترامپ چگونه رفتار خواهند کرد؟ چه رسد به کسانی ماند “آنتونی آلبانیز” نخست وزیر استرالیا که از اردوگاه چپ سیاسی آن کشور است.
سپس سه مشکل بزرگتر وجود دارد که باید رهبران آسیایی را نگران کند. اولین مورد غیر قابل پیش بینی بودن فزاینده ترامپ است. در اینجا مورد اخیر تیک تاک میتواند آموزنده باشد. ترامپ اخیرا دیدگاه خود را در مورد برنامه متعلق به چین کاملا تغییر داده و از حمایت از ممنوعیت به مخالفت با آن ایده حرکت کرده است. به نظر میرسد دیدگاه او بدون هیچ دلیل واضحی فراتر از مصلحت سیاسی و لابی گری توسط کمک کنندگان مالی تغییر کرده است.
با چینن رویکردی باید پرسید که آیا او واقعا از قرارداد بسیار گران قیمت زیردریایی پیمان آکوس دولت بایدن حمایت خواهد کرد؟ یا به سرمایه گذاری در ائتلاف با کره جنوبی و ژاپن یا حضور در نهادهایی مانند گفتگوی چهارجانبه امنیتی ادامه خواهد داد؟ نگرش او نسبت به موضع هستهای واشنگتن در منطقه وضعیت چگونه خواهد بود؟ در حقیقت هیچ کس پاسخ این پرسشها را نمیداند.
بیشتر بخوانید: اولین پیروزی انتخاباتی به بایدن و دومی به ترامپ رسید