لابیرنت یک مستند توصیفی است به این شکل که تعدادی کارشناس مسئله را شرح میدهند، در کنار این ما دو سوژه ایرانی و حدوداً ۱۰ تا سوژه خارجی داشتیم که از صحبتها و تجربیاتشان در این مستند استفاده کردیم
جوان آنلاین: سقط جنین یکی از موضوعات چالشبرانگیز در بسیاری از جوامع و فرهنگهاست که همواره با صفبندی بین موافقان و مخالفانش با جنبههای پزشکی، اخلاقی، اجتماعی و قانونی پیچیدهای نیز همراه است. مستند «لابیرنت» به کارگردانی محمدرضا عبدالحمیدی یک اثر ژورنالیستی با نگاهی تازه به مسئله سقط جنین است. در این فیلم مستند تلاش شده با نگاهی چندبعدی از زوایای مختلف علمی، اجتماعی، اقتصادی و شرعی دلایل مختلف بروز این پدیده همچون مشکلات پزشکی جنین یا مادر، بارداری ناخواسته، شرایط اجتماعی، مشکلات اقتصادی و همچنین طرح سؤال در مورد اختلاف نگاه فقهی به مسئله ولوج روح در جنین و مباحث شرعی مترتب بر آن مورد بررسی قرار گیرد. «جوان» در گفتگو با کارگردان این مستند به ابعاد مختلف فرمی و محتوایی و همچنین نحوه بهرهبرداری از استنادات علمی و دستورات فقهی مرتبط با این مسئله پرداخته است.
مسئله سقط جنین کی و چگونه دغدغه شما برای تولید مستند شد؟
مستند لابیرنت یک مستند ۹۰ دقیقهای است که به موضوع سقط جنین میپردازد. تهیهکننده این اثر پیشنهاد کارگردانی و تولید آن را به من داد؛ در ابتدا فکر میکردم که این موضوع یک مسئله زنانه است و به علت اینکه خیلی شناختی از آن نداشتم و تا حدودی هم دغدغهام نبود پیشنهاد تهیهکننده را نپذیرفتم. بعد از گذشت پنج یا شش ماه از این مسئله و اصرارهای تهیهکننده محترم باعث شد نسبت به این موضوع دغدغه و توجه پیدا بکنم، در واقع این مدت چند ماهه زمان روشن شدن ذهن من نسبت به مسئله مهم سقط جنین بود و به نوعی فاصله بیدغدغه بودن تا دغدغهمند شدن من به حساب میآید. از سوی دیگر فکر میکردم که این موضوع ممکن است برای برخی از افراد جامعه پیش بیاید، به همین علت کارگردانی کار را قبول کردم و لابیرنت شکل گرفت.
پروسه تولید و پژوهش این مستند چقدر طول کشید؟
این پروژه کلاً حدود یکسال و دو، سه ماه طول کشید تا به خروجی نهایی برسیم. حدود سه یا چهار ماه مشغول کارهای پژوهشی آن بودم و کارهای تولید و پستولید در کنار ایدههایی که از سوی تیم تولید پیشنهاد میشد، باعث شدند کار کمی طولانی بشود.
موضوع این مستند یک بحث ملتهب و خیلی داغ است و رفتن به سمت تولید چنین اثری ممکن است با مشکلات و چالشهایی همراه باشد، در این رابطه تجربهای دارید؟
همانطور که شما اشاره کردید، این مستند چالشهای خیلی زیادی داشت، شاید مهمترین چالشی که پیش پای ما قرار داشت و اتفاقاً سختترین قسمت تولید مستند هم بود، بحث اتخاذ موضع بود. در یک جاهایی از مستند ما مجبور بودیم که موضع داشتهباشیم و به مسائل بپردازیم، ولی از طرفی بنا بر دلایلی نمیتوانستیم موضعمان را شفاف و دقیق بیان بکنیم. این مسئله که چه موضعی بگیریم که هم از مسیر انصاف خارج نشدهباشیم و هم به دو سویه درگیر این ماجرا (موافقان و مخالفان سقط جنین) بهخصوص مخالفان و طرفداران قانون موسوم به جوانی جمعیت کمک کردهباشیم، این چالش را داشتیم که خیلی از موضعگیریها را با چه شیوهای پیش ببریم که هم حرف دقیق و علمی زده باشیم و هم کلیگویی نکردهباشیم؛ من فکر میکنم این مستند از عهده چنین چالشی برآمدهاست.
سبک ارائه محتوا در مستند چگونه است؟
لابیرنت یک مستند توصیفی است به این شکل که تعدادی کارشناس، مسئله را شرح میدهند در کنار این ما دو سوژه ایرانی و حدوداً ۱۰ تا سوژه خارجی داشتیم که از صحبتها و تجربیاتشان در این مستند استفاده کردیم. این شکل از ارائه باعث شدهاست مسئله به خوبی باز و تبیین شود و شرح بدهد که مسئله سقط جنین در کشورمان چگونه است؛ ما در این مستند سعی کردیم تا چنین اطلاعات و شناختی را به مخاطب مستند بدهیم. حقیقتاً من به دنبال این بودم که اگر بیخیالترین شخص روی زمین در مورد سقط جنین این مستند را ببیند، این موضوع برایش به یک دغدغه مهم در زندگیاش تبدیل بشود.