انتقال تنها ۲۰ درصد از نیاز سالانه گندم ایران به خارج میتواند تأثیری معادل ذخیره آب مورد نیاز شهری ۳ میلیون نفری را بر منابع داخلی داشته باشد
جوان آنلاین: کاهش بارشها و خشکسالیهای حاکم بر استانهای ایران یکی از مهمترین چالشهای کشور را ایجاد کرده است. میانگین بارندگی نیمقرن اخیر بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته و برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی، دشتها را به مرز فرونشست کشانده است. در این میان، کشاورزی که حدود ۸۵ درصد مصرف آب کشور را به خود اختصاص داده، با الگوی کنونی نه تنها امنیت غذایی را تضمین نمیکند، بلکه خود عامل تشدید بحران شده است. در این شرایط، کشت فراسرزمینی بهعنوان راهکاری مکمل برای برداشتن فشار از منابع آب و خاک داخلی حیاتی تلقی میشود. این الگو که در آن تولید محصولات کشاورزی با سرمایهگذاری در خارج از مرزها انجام میگیرد، میتواند واردات غذایی کشور را هدفمند و قابل پیشبینی سازد، بهویژه آنکه تولید هر کیلو گندم در ایران تا هزار و ۵۰۰ لیتر آب مصرف میکند، در حالی که بیش از ۳۰۰دشت کشور بحرانی اعلام شدهاند. با وجود سابقه طولانی، اما پراکنده در این زمینه که از سه دهه قبل آغاز شده است، چالش اصلی در ایران، نبود سازوکار پایدار حقوقی و تضمین بازگشت محصول به کشور است.
کشت فراسرزمینی بهمعنای تولید محصول در خارج از مرزها برای تأمین پایدار بازار داخلی است. در این مدل، کشاورزان ایرانی بهجای مصرف منابع آب و خاک خود که بازدهی پایینی دارند، از مزیتهای طبیعی کشور میزبان بهره میبرند. این اقدام فشار را از منابع حیاتی داخلی برمیدارد و از نابودی دشتهای حاصلخیز جلوگیری میکند.
گزارشها نشان میدهد تمرکز ایران در این رویکرد، هدفمند و بر محصولات استراتژیک و وارداتی است که بیشترین فشار آبی را به کشور وارد میکنند. این محصولات عمدتاً شامل گندم، جو و ذرت دامی که سالانه بیش از ۸ میلیون تن واردات دارند، دانههای روغنی مثل سویا و آفتابگردان و همچنین علوفههای پرمصرف مانند یونجه است. هدف این است که واردات محصولات اساسی بهجای خرید در بازار جهانی، از طریق تولید کنترلشده در خارج و با تضمین تأمین صورت پذیرد.
خالیشدن سفرههای زیرزمینی