اقتصاد۲۴ – یکماه از ادغام بیسروصدای معاونت رفاه اجتماعی با امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گذشت. ادغامی که با حکم انتصابی «سید صولت مرتضوی»، وزیر تعاون کار و رفاه اجتماعی، برای «علیرضا عسگریان» بهعنوان معاون رفاه و امور اقتصادی این وزارتخانه صادر شد. دولتیها از دهۀ ۸۰ از ادغام و انحلال این وزارتخانه بهبهانۀ کوچکسازی دولت حرف زده بودند.
به گزارش پیام ما ، هرچند بعضی از کارشناسان تصور میکنند این تصمیم، فقط اقدامی تشکیلاتی باشد، اما پیامدهای آن برای جامعه چیزی فراتر از تغییراتی اداری است. «رضا امیدی»، جامعهشناس، دراینباره میگوید: «این اقدام پیامدهای گستردهای دارد، اما حساسیت اجتماعی نسبت به آن بسیار کم است؛ چراکه ما اساساً نتوانستهایم گفتمانی حقوقی-اجتماعی شکل دهیم. با وجود اینکه جامعه سالها با مشکلات معیشتی و اعتراضات گسترده دست به گریبان بوده است، گو اینکه ما با خیل عظیمی از نیاندیشیدگی راجع به این موضوعات مواجهیم و نخبگان اجتماعی حتی کمتر به اهمیت مطالبهگری حقوق اجتماعی فکر میکنند.»
درحالیکه براساس آخرین گزارش شاخص رفاه لگاتوم، ایران از بین ۱۶۰ کشور در رتبۀ ۱۲۶ قرار دارد، معاونت رفاه در یک حکم انتصابی به بخشی در معاونت امور اقتصادی تقلیل داده شد. معاونتی که روزگاری در اوایل دهۀ ۸۰، وزارتخانه بود، اما بهمرور با تصمیمهای متناقض، تعارض منافع و نبود گفتمان مطالبهگری اجتماعی و نگاه بنگاهدارانه و اقتصادی به موضوع رفاه اجتماعی، شد آنچه شد.
پژوهشها نشان میدهند که در فاصلۀ سالهای ۵۵ تا ۸۰، سهم امور اجتماعی از بودجۀ عمومی دولت از حدود ١٩,٤ درصد به ٤٦,٣ درصد رسیده است. همچنین، سهم امور رفاه و تأمین اجتماعی از بودجۀ عمومی دولت طی سالهای ۵۷ تا ۷۹ از حدود ٦,٩٧ درصد به بیش از ۱۷ درصد افزایش یافته است. باوجوداین، همچنان نظام تأمین اجتماعی ناکارآمد بود.
«رضا امیدی»، جامعهشناس در توضیح این مسئله به «پیام ما» میگوید: «در پنجاه سال گذشته تلاشهای زیادی برای داشتن نظام جامع رفاهی انجام شده، اما هیچکدام موفق نبوده است. تلاشهایی که قرار بود داشتن نظام جامع رفاهی را فراتر از سیاستهای مساعدتی اجتماعی برای بهبود وضعیت رفاه جامعه تعریف کند. در دهۀ پنجاه، سمینارهای رفاهی برگزار شد که نتیجۀ آن تأسیس وزارت رفاهی بود که در کمتر از دو سال منحل و با وزارت بهداشت و درمان ادغام شد. از اوایل دهۀ ۶۰ نیز این موضوع دوباره در سازمان برنامهوبودجه مطرح شد، اما سیاستگذاری جنگ، آن را از اولویت خارج کرد.» به گفتۀ «محمدحسین شریفزادگان»، اولین وزیر رفاه اجتماعی در سالهای دهۀ ٦٠، وقتی متوجه شدند که حوزۀ حمایتهای اجتماعی انسجام لازم را ندارد و فقط ۳۰ درصد از بودجۀ کشور صرف امور اجتماعی میشود، به این فکر افتادند که قانون نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی تدوین شود. باوجوداین، این فکر تا سال ۸۳ جامه عمل نپوشید. امیدی دراینباره ادامه میدهد: «اوایل دولت آقای خاتمی در بهار ۷۷ در جلسۀ شورایعالی بیمه، پیشنهاد طراحی نظام جامع تأمین اجتماعی ایران مطرح شد، اما ۶ سال طول کشید تا قانون «ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی» در سالهای پایانی مجلس ششم تصویب و وزارت رفاه تأسیس شود.»