۱۴۰۳/۰۷/۰۴ ۱۴:۱۰
پرسش:
سخنچینی یکی از اخلاقهای بد است که متأسفانه برخی دچار آن میشوند، آیا در روایات عواقب و پیامدهایی در همین دنیا برای آنها ذکرشده است که بتوانیم آنها را برای افراد سخنچین بگوییم شاید از این کار خود دستبردارند؟
پاسخ:
یکی از صفات اخلاقی ناپسند که در اسلام از آن منع شده، سخنچینی است. این عمل که امروزه بسیاری از افراد جامعه گرفتار آن هستند در علم اخلاق عبارت است: از آشکار ساختن هر چیزى است که دیگرى از آن ناراحت شود خواه کسى که سخن از او نقلشده ناراحت شود یا کسى که سخن براى او نقلشده است یا شخص ثالثى از آن رنجیده شود. (1) سخنچینی ازجمله گناهانی است که آثار شوم آن در همین دنیا دامنگیر شخص سخنچین و دیگران خواهد بود و در ادامه به بیان عواقب دنیوی این عمل ناپسند از نگاه روایات معصومان علیهمالسلام پرداخته میشود.
1. بدترین انسانها و مبغوض شدن به درگاه خداوند
در روایات از انسانهای سخنچین گاهی به بدترین انسان و گاهی به مبغوض ترین فرد در پیشگاه خداوند متعال تعبیر شده است. امام صادق علیهالسلام در روایتی از امیر مؤمنان علیهالسلام چنین نقل کردهاند: «شِرَارُکُمُ الْمَشَّاءالسلام نیز در روایتی ضمن شریک دانستن سخنچین با ابلیس، از پذیرش سخن او چنین جلوگیری نموده است: « لَا تَقْبَلْ فِی ذِی رَحِمِکَ وَ أَهْلِ الرِّعَایَهِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِکَ قَوْلَ مَنْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَیْهِ الْجَنَّهَ وَ جَعَلَ مَأْوَاهُ النَّارَ فَإِنَّ النَّمَّامَ شَاهِدُ زُورٍ وَ شَرِیکُ إِبْلِیسَ فِی الْإِغْرَاءِ بَیْنَ النَّاس»؛ (7) درباره خویشان و خانوادهات که اهل مراعات هستند، سخن کسی را که خداوند بهشت را بر او حرام نموده و جایگاه او را آتش قرار داده (سخنچین) نپذیر؛ پس بهدرستی که سخنچین، نظارهگر زور و شریک ابلیس در فریبکاری بین مردم است. طبق این حدیث سخنچین کسی است که با ابلیس همدست شده و با فریب دادن مردم، میانه بستگان و دوستان آن را بر هم میزند.
آن حضرت در حدیث دیگری از اعتماد بر سخنچین پرهیز داده و دلیل آن را نیز چنین بیان فرموده است: «احْذَرْ مِنَ النَّاسِ ثَلَاثَهً الْخَائِنَ وَ الظَّلُومَ وَ النَّمَّامَ لِأَنَّ… مَنْ نَمَّ إِلَیْکَ سَیَنُمُّ عَلَیْک»؛ (8) از سه گروه مردم بپرهیز؛ خیانتکار و ظالم و سخنچین؛ زیرا… کسی که نزد تو (از دیگران) سخنچینی میکند بهزودی از تو نیز سخنچینی میکند.