برنامهریزی راهبردی اصول مشخصی دارد و بدون شناخت دقیق فرصتها و چالشهای هر استان، توسعهای در کار نخواهد بود.» این حرفها، فقط یک سخنرانی نبودند، نقشه راهی بودند برای نهادی که سالهاست زیر فشار انتظارات، گاهی لنگ میزند و گاهی میدرخشد.
جوان آنلاین: «اگر امروز درست برنامهریزی نکنیم، فردا چه پاسخی برای نسل بعد داریم؟» این پرسش شاید فرامتنی از حضور مسعود پزشکیان در سازمان برنامه و بودجه باشد نه فقط هشداری به مدیران این نهاد، بلکه دعوتی از همه برای بازنگری در نحوه هدایت اقتصاد کشور محسوب میشود. در روزگاری که تورم و بیکاری کمر مردم را خم کرده، کارآمدی این سازمان میتواند سرنوشت توسعه ایران را رقم بزند.
بعدازظهر چهارشنبه، وقتی مسعود پزشکیان بدون اطلاع قبلی قدم به سازمان برنامه و بودجه گذاشت، انگار دستی به غبار چهره این نهاد کلیدی زد. او در جلسه رصد و پایش برنامههای توسعهای با لحنی که هم امید میداد و هم مطالبهگر بود، گفت: «برنامهریزی راهبردی اصول مشخصی دارد و بدون شناخت دقیق فرصتها و چالشهای هر استان، توسعهای در کار نخواهد بود.» این حرفها، فقط یک سخنرانی نبودند، نقشه راهی بودند برای نهادی که سالهاست زیر فشار انتظارات، گاهی لنگ میزند و گاهی میدرخشد.
سازمان برنامه و بودجه که روزگاری قلب تپنده برنامهریزی ایران بود، حالا در آزمون سختی قرار گرفته است: یا باید خود را بازسازی کند و به موتور توسعه تبدیل شود یا خطر عقب ماندن از نیازهای روزافزون کشور را بپذیرد. پزشکیان با حضورش این پیام را داد که وقت تغییر است، اما سؤال اینجاست آیا این سازمان آماده است؟»
گذشتهای پرافتخار، اما امروز چه؟
گذشته را یادمان است؟ زمانی که سازمان برنامه با برنامههای پنج سالهاش، پروژههای عظیم صنعتی و زیرساختی را پیش میبرد. از سدسازی تا راهآهن، انگار همه چیز روی ریل بود، اما حالا با نگاهی به واقعیتهای امروز میبینیم که این سازمان با چالشهایی روبهروست که نمیشود ساده از کنارشان گذشت. بودجههای پر از کسری، پروژههای نیمهتمام که مثل زخمی کهنه روی تن کشور ماندهاند و برنامههایی که گاه به جای حل مشکلات خودشان گرهای تازه میشوند.
پزشکیان در این نشست به یکی از دردهای قدیمی اشاره کرد: «برنامهنویسی متمرکز در تهران، بدون شناخت از واقعیتهای استانی، نقصهای زیادی داشته است.» این حرف، انگشت روی زخمی گذاشت که سالهاست اقتصاد ایران را آزار میدهد. وقتی برنامهای برای سیستان و بلوچستان از پشت میزهای پایتخت نوشته میشود، بدون توجه به ظرفیتهای معدنی یا چالشهای آبی آن منطقه، نتیجهاش میشود پروژههایی که یا اجرا نمیشوند یا اگر بشوند به هدف نمیرسند، اما این به معنای ناکارآمدی کامل نیست. سازمان برنامه هنوز متخصصانی دارد که میتوانند معادلات پیچیده اقتصادی را حل کنند. هنوز بودجههای کلانی را مدیریت میکند که اگر درست هدایت شوند، میتوانند چرخ توسعه را بچرخانند. فقط نیاز به یک بازنگری جدی دارد، چیزی که پزشکیان هم با صراحت خواستارش شد.
اقتصاد زیر فشار، سازمان کجای کار است؟