۱۴۰۳/۰۵/۳۰ ۱۱:۴۵
پرسش:
در قیامت از انسانها سؤال میشود یا نمیشود؟ یکی از ادله مخالفان الهی بودن قرآن، وجود تناقض در این کتاب است. مثلاً یکی از تناقضاتی که مدعیاند در قرآن وجود دارد درباره سؤال در قیامت است. مطابق برخی از آیات قرآن، سؤال میشود اما مطابق برخی دیگر، سؤال نمیشود. آیا این مدعا صحیح است؟
پاسخ:
قرآن به خاطر آیات پایین متهم به تناقصگوئی شده است:
-آنها را نگه دارید که باید بازپرسی شوند؛ (1)
-بهیقین، (هم) از کسانی که پیامبران بهسوی آنها فرستاده شدند، سؤال خواهیم کرد؛ (و هم) از پیامبران سؤال میکنیم؛ (2)
-به پروردگارت سوگند، (در قیامت) از همه آنها سؤال خواهیم کرد، از آنچه عمل میکردند. (3)
برابر این سه آیه، در قیامت انسانها مورد سؤال واقع میشوند، اما در آیه دیگری درباره قیامت، چنین آمده است:
-در آن روز هیچکس از انس و جنّ از گناهش سؤال نمیشود. (4)
بالاخره در قیامت از انسانها سؤال میشود یا نمیشود؟!
مفسران به این شبهه به دو گونه مختلف پاسخ دادهاند:
الف: مواقف مختلف قیامت
مطابق آیات قرآن و روایات معصومان علیهمالسلام قیامت مواقف مختلف و گوناگونی دارد. (5) براقین، (هم) از کسانی که پیامبران بهسوی آنها فرستاده شدند سؤال خواهیم کرد؛ (و هم) از پیامبران سؤال میکنیم! و مسلماً (اعمالشان را) با علم (خود) برای آنان شرح خواهیم داد؛ و ما هرگز غایب نبودیم (بلکه همهجا حاضر و ناظر اعمال بندگان هستیم)! وزن کردن (اعمال و سنجش ارزش آنها) در آن روز، حقّ است! کسانی که میزانهای (عمل) آنان سنگین است، همان رستگاراناند! و کسانی که میزانهای (عمل) آنان سبک است، افرادی هستند که سرمایه وجود خود را، به خاطر ظلم و ستمی که نسبت به آیات ما میکردند، از دست دادهاند. (9)
اما آیه 39 سوره الرحمن درباره آغاز قیامت است: شعلههایی از آتش بیدود و دودهایی متراکم بر شما فرستاده میشود؛ و نمیتوانید از کسی یاری بطلبید! پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید؟! در آن هنگام که آسمان شکافته شود و همچون روغن مذاب گلگون گردد (حوادث هولناکی رخ میدهد که تاب تحمل آن را نخواهید داشت)! پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید؟! در آن روز هیچکس از انس و جنّ از گناهش سؤال نمیشود. (10)