ایجاد انحصار و فقدان نقشآفرینی مؤثر از سوی تنظیمگران فقط منجر به اتخاذ رویههای ضدرقابتی نمیشود، بلکه شرایطی را فراهم میکند که ابر برنامکها و شرکتهای مالک آنها تصور کنند که امکان ورود به لایه سیاستگذاری ولو برخلاف مقررات جاری کشور را هم دارند. قدرت اقتصادی اگر تنظیمگری نشود و حاکمیت نقش تسهیل و تنظیمگرانه خود را بهنگام انجام ندهد، هر شرکتی را ترغیب میکند مانع از تغییر وضعیت بازار شود و عرصه را طوری مدیریت کند که باب میل خودش است
جوان آنلاین: «حاکمیت شرکتی» یکی از کلیدواژههایی است که طی این سالها به خصوص بعد از قدرتیابی روزافزون ابرشرکتهای حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات بارها در محافل کارشناسی و رسانهای شنیده شده است. امروز ابرشرکتهای حوزه فناوری با قدرت اقتصادی و اثرگذاری اجتماعی خود تلاش میکنند تا هر روز سهم بازار خود را افزایش دهند و تلاشهای تنظیمگران بخشی و گاهی ملی و بینالمللی برای جلوگیری از اتخاذ رویههای ضد رقابتی را خنثی کنند. ابرشرکتهای حوزه فناوری به ویژه بعد از شیوع پاندمی کرونا در ایران و جهان شرایط ممتازی پیدا کردند، چراکه قرنطینههای گاه و بیگاه اجتنابناپذیر در سراسر دنیا سبب میشد مردم برای پاسخ به نیازهای روزمره خود به خدمات فضای مجازی روی بیاورند. در این شرایط برخی شرکتها بزرگتر و برخی نامهای تجاری جدید در ایران و جهان متولد شدند. حال بیش از پنج سال از شیوع کرونا میگذرد و سکوهای اینترنتی زیادی بدل به ابرشرکت شده و گروهی نیز همان روزها متولد شدند و سهم بازاری برای خود دست و پا کردند. زمینههای مختلفی هم برای فعالیت این سکوهای فناوری محور وجود داشت که سفارش برخط غذا یکی از آنها بود. ذات کسب سهم بازار امر ناپسندی نیست ولی زمانی که شرکتها برای حفظ سهم کسب شده به رویههای ضد رقابتی روی میآورند، چالش جدی در مسیر رقابت منصفانه ایجاد میشود.
همه ما به یاد داریم که چطور فراگیری کرونا سبب شد تا سالنهای پذیرایی رستورانها از مشتری خالی شود و قرنطینهها چه تأثیری بر کاهش تردد مردم در خیابانها و در نتیجه مراجعه حضوری آنها برای تهیه غذا شد، همین شرایط بود که موجب شد تا برنامکهای سفارش برخط غذا آن روز رونق بگیرند و سهم بازار زیادی کسب کنند، حتی برخی از این سکوها بدل به مگاپلیس و سرویسهای غالب شدند.
حدود دو هفته پیش بود که یکی از دو شرکت بزرگ تاکسی اینترنتی کشور که حالا مالکیتش به هلدینگی بزرگ واگذار شده است و بنای نقشآفرینی آن در قالب یکی از حلقههای زنجیره ارزش یک کسب و کار بزرگتر وجود دارد که تأمین و توزیع غذای برخط با کمک خردهفروشان سطح شهر یکی از آنهاست از دیگر شرکت تاکسی اینترنتی بزرگ کشور که حالا بدل به یک گروه سرمایهگذاری در عرصه خدمات فناوری محور شده است به دلیل اتخاذ رویههای ضدرقابتی شکایت کرده است. این دو شرکت رقیب سنتی یکدیگر محسوب میشوند و تاکنون بارها به دلیل مشابه، اما در مصداقهای مختلف با یکدیگر وارد چالش شدهاند، برای مثال در ۵ آذر سال ۱۳۹۷ شاکی امروز با مشارکت دیگر رقبای شرکت طرف شکایت نسبت به اقدامات آن روزهای رقیب دیروز و امروز خود اعتراض کرده است.
موضوع آن اعتراض، ممانعت شرکت طرف شکایت امروز از نصب برنامک رانندگان شرکتهای رقیب بود که قصد داشتند فعالیت همزمان در ناوگان حمل و نقل بار در بیش از یک شرکت داشته باشند و همین موضوع سبب توسعه ناوگان دیگر شرکتها و ایجاد انحصار برای طرف شکایت میشد، این در حالی است که همه ما میدانیم که شکلگیری انحصار برای یک زیستبوم چه اثرات ناخوشایندی دارد.