اقتصاد ۲۴- پس از رشد غیرمنطقی شاخص بورس ایران در ماههای ابتدایی سال گذشته، از مرداد ماه بود که ریزش این بازار شروع شد. در روزهای ابتدایی این ریزش بسیاری بر این باور بودند که این روند در مدتی کوتاهتر از آنچه اکنون اتفاق افتاده، متوقف شده و بورس دوباره صعودی میشود و حتی اعدادی نیز برای پایان اصلاح شاخص عنوان میشد، اما آنچه اتفاق افتاد برخلاف این پیش بینیها بود و اگر چه در مقاطع کوتاهی بازار صعودی شد، اما برآیند کلی بازار تا به امروز صعودی نبوده و این روند این سوال را برای سرمایه گذاران زیان دیده ایجاد کرده که زیانشان جبران خواهد شد، یا نه؟
سرمایه گذاران غیرحرفهای بورس که تعدادشان هم کم نیست، امروز با این دور اهی مواجه اند که بهتر است سهامشان را بفروشند تا بیشتر از این زیان نبینند و یا صبوری کنند تا زیانشان جبران شود.
محمد ماهیدشتی کارشناس مسائل اقتصادی در خصوص دلایل سقوط بورس ایران در سال گذشته و طولانی شدن روند اصلاحی بازار، گفت: عامل اصلی وارد شدن شوک به بازار سهام و بروز بحران در این بازار، سیاستهای بانک مرکزی و تلاش این بانک برای جمعآوری نقدینگی از طریق فروش اوراق بدهی دولتی بوده است. البته بانک مرکزی برای کنترل تورم مصرفکننده چاره دیگری هم نداشت. با این وجود جمعآوری نقدینگی هنوز نتوانسته تورم مصرفکننده را نزولی کند، اگرچه توانسته تأثیرات جزیی بر افت قیمت مسکن داشته باشد. پس بانک مرکزی این سیاست را تا زمانی که تورم مصرفکننده به شکل قابل توجهی افت کند –مثلاً از ۵۰ درصد فعلی به حدود ۱۵ درصد برسد– ادامه میدهد، بنابراین محرک اصلی رشد قیمت سهام، یعنی تسهیلات پولی همچنان نارسایی خواهد داشت.
وی ادامه داد: مهمترین عاملی که مانع از افت نرخ تورم از تابستان سال گذشته تاکنون شده، این است که به نظر میرسد محرک افزایش تورم از سمت تقاضای کل به سمت عرضه کل منتقل شده است؛ بنابراین اگر نرخ ارز با رفع تحریمها به روند نزولی خود ادامه دهد و واردات کالاهای مصرفی و تولیدی ارزان شود، هزینه تولید و تورم مصرفکننده نیز کاهش مییابد و زمینه تسهیل پولی و رونق مجدد بازار سهام نیز فراهم میشود.
وی افزود: به طور کلی باور ندارم که افزایش نرخ ارز تنها عامل دارای همبستگی مثبت با قیمت سهام است و این امکان وجود دارد که مانند سال ۱۳۹۴ (زمان اجرایی شدن برجام) نرخ ارز و نرخ تورم کاهش یابند و بازار سهام به سمت اوجهای تاریخی بازیابی شود.
این تحلیلگر بازار سرمایه اظهار کرد: در میان عوامل اثرگذار بر رشد ارزش بورس ایران، قیمت جهانی نفت در یک روند صعودی قابل توجه قرار دارد و هر چه بالاتر برود، پتانسیل واکنش مثبت بورس ایران به آن افزایش مییابد. همچنین فضای مذاکرات هستهای نیز به نفع تجارت و سرمایهگذاری خارجی پیش میرود که اثرات آن بر افت نرخ ارز و قیمت طلا آشکار شده است. با این وجود چهارگانه کمبود تولید کالاهای اساسی، تورم مصرفکننده بالا، کسری تراز عملیاتی بودجه دولت و نرخ بهره بالا به ضرر بازار سهام عمل میکنند.
ماهیدشتی عنوان کرد: طی سال گذشته فروش شرکتهای بورسی عاملی نبوده که منجر به افت ارزش آنها شود، اما آنقدر هم پررشد نبوده که بتواند اثر عوامل منفی را خنثی کند. در مجموع در شرایط فعلی مسیر بازیابی بورس ایران از کانال سقوط نرخ ارز و نرخ تورم میگذرد و فقط این وقایع میتوانند اجازه تسهیل پولی را بدهند.
بیشتر بخوانید:نگاه امیدوارانه سهامداران بورس به مصوبات جدید سران قوا