شاهنامه ظرفیت دراماتیک ساختن آثار سینمایی تلویزیونی و نمایشی بسیار زیادی را دارد که متأسفانه از سوی فیلمسازان و هنرمندان مغفول مانده است
جوان آنلاین: آثار فرهنگی تمدنی در کنار ارزشها و تفکرات دینی و مذهبی اسلامی شیعی دو بال قدرتمند ایرانیان برای رسیدن به قلل مرتفع انسانیت و شرافت بوده و هست. مضاف بر دستورات و تأکیدات دینی و مذهبی ائمه معصومین علیهمالسلام و بزرگان و اوتاد درباره جایگاه رفیع و منیع زنان در شاهنامه فردوسی نیز شاهد حضور و نقشآفرینی زنانی هستیم که نمایانگر وجوه اخلاقی و شخصیتی متنوعی مانند با وفایی، با حیایی و ایثار و آزادگی هستند. با این حال، برخی افراد نافهم و مغرض سعی دارند که با دروغپردازی و تدلیلهای غیر مستند و جعلی زن را در نگاه مذهب و فرهنگ و تمدن ایرانی موجودی عزازیلگونه و مخل ارزشهای انسانی نمایش بدهند. حتی بسیاری از چهرههای به اصطلاح شناخته شده غربی سعی کردهاند با نسبت دادن مدعاهای کذب و منتسب کردن اشعار دروغین به حکیم طوس، به نوعی ایرانیان را در مقابل فرهنگ وحشی غربی خلع سلاح کرده یا به ضعف بکشانند. این اقدامات در حالی است که محققان و پژوهشگران زیادی هستند که طی سالها و با هموار کردن مرارت و سختیهای فراوان اسناد، واقعی و غیر قابل انکار نگاه نجیب و آزادمنشانه اسلام و فرهنگ ایرانی را به زنان و دختران در قالبهای متنوع فرهنگی و ادبی منتشر کنند.
رویکرد شاهنامه به زنان
زینب افراخته، مروج شاهنامه با اشاره به اینکه شاهنامه متنی است که هزار سال قدمت دارد و یک کتاب حماسی است، در مورد جایگاه زنان و نگاه فردوسی به آنها به «جوان» میگوید: طبیعتاً متن و محتوای آن راجع به جنگ و جنگآوری و جنگیدن است. طبیعی که تعداد کاراکترها و شخصیتهای زن در آن به همین دلیل کم باشد. نسبت حجم کاراکتر و کمیت کاراکترهای مرد در مقایسه با کاراکترهای زن در شاهنامه خیلی کمتر است، ولی همین تعداد کم کاراکتر و شخصیت زنان که در شاهنامه وجود دارد از نظر کیفی بسیار کاراکترهای جذاب و مؤثر هستند. همین زنان در داستانهایی که حضور دارند و نگاه و منظرگاه فردوسی به زن در همین تعداد کم کاراکترهای زن شاهنامه در آن داستانها و وقایع، راجع به مفاهیمی مثل خرد زنانه است و در لابهلای قصهها مفاهیمی مثل مهر و مفهومهایی که راجع به جنس و جنسیت زنان هستند، صحبت میکند.
افراخته در ادامه میافزاید: کسی که به شاهنامه آشنا باشد، میداند نگاهی که این متن تاریخی ادبی و حماسی به زنان و دختران دارد، شاید همین امروز و در سال ۲۰۲۶ در بین اغلب جوامع مدعی فمنیسیمی و رعایت حقوق زنان هم وجود ندارد و هنوز به این نگاه و تبیین جایگاه زن نزدیک هم نشدهاند. این در حالی است که حکیم ایرانی و مسلمان دختر جنگجویی که کماندار بوده و به عنوان مرزبان ایران خدمت میکرده و در این راه از خودش شجاعت و غیرت به خرج میدهد و به دل میدان میزند، نشان میدهد که چگونه از خرد زنانهاش در این مسیر استفاده میکند و اتفاقاً ورق بازی را به نفع ایران برمیگرداند. هر کدام از این کاراکترها به اقتضای داستانشان ویژگیهایی مثل مادری و همزمان جنگاوری زنانه دارند. در کنار این نکات ویژگیهای دیگری نسبت به آن بستری که داستان در حال وقوع و جریان است، هم وجود دارد. البته معمولاً در دین و فرهنگ ما این وجوه برای زن تعریف شده است و از نظر خرد و از نظر احساسی جایگاه والایی برای آن دیده و تعریف شده است.