اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ با نقض بیطرفی، فروپاشی ارتش رضاشاهی و تبعید او همراه شد؛ واقعهای که با قحطی، گرانی و ناامنی، زیست جامعه را دگرگون کرد و فصلی تلخ در تاریخ معاصر رقم زد.
به گزارش ایران۲۴، با شعلهور شدن آتش جنگ جهانی دوم در شهریور ۱۳۱۸ (سپتامبر ۱۹۳۹)، دولت وقت ایران بلافاصله بیانیه رسمی بیطرفی صادر کرد تا جغرافیای کشور و منافع ملی را از کشاکش خونین بلوکهای قدرت مصون نگاه دارد. دستگاه دیپلماسی ایران میکوشید با اتکا به موازین حقوق بینالملل، پایبندی خود را به عدم مداخله در جنگ اثبات کند. با این حال، توازن شکننده بینالمللی در سحرگاه اول تیر ۱۳۲۰ (۲۲ ژوئن ۱۹۴۱) با آغاز «عملیات بارباروسا» و یورش همهجانبه ارتش آلمان نازی به خاک اتحاد جماهیر شوروی درهم شکست. با کشیده شدن دامنه نبرد به مرزهای شرقی اروپا، نقشه ژئوپولیتیک خاورمیانه و موقعیت ترانزیتی فلات ایران در کانون محاسبات نظامی طرفین قرار گرفت.