اقتصاد۲۴- انتشارآخرین گزارش مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران با عنوان «سرزندگی شهری در مناطق ۲۲گانه شهر تهران؛ از ارزیابی تا مداخلات اصلاحی»، شامل اطلاعاتی نگران کننده درباره «نارضایتی شهروندان از مدیریت شهری» و «شرایط نامطلوب زندگی در پایتخت» است.
به گزارش فرارو، یکی از بخشهای این گزارش که مربوط به نتایج نظرسنجیهای سال ۱۴۰۱ است و بیشتر مورد توجه قرار گرفته، جایی است که اشاره میشود ۹۹.۷ درصد تهرانیها «سرزنده» نیستند. البته آمارهای سرزندگی و افسردگی به تفکیک مناطق شهرداری مختلف، متفاوت است، اما آن چه مشهود است، نرخ بالای نارضایتیهای مردمی از برخی مولفههای شهری است که باید توسط شهرداریها سر و سامان پیدا کند.
شهردار تهران در واکنش به این گزارش گفته است: «اصلا این نوع نگاه که در مرکز مطالعات تهران و برنامه ریزی تهران انجام شده است، یک مسیر علمی داشته است. ما به نتایجی رسیدهایم که کاملا علمی است، ولی متاسفانه این اطلاعات را برعکس کردهاند. تعریفی که سرزندگی و حضور و مشارکت مردم اصلا قابل مقایسه نیست با آنچه در رسانهها آمده است. این گزارش علمی درباره رویکردهایی است که ما در شهرداری دنبال میکنیم و رتبه بندی امکاناتی که مردم در آن مشارکت میکند، اما اطلاعات این گزارش را برعکس کردند.»
با این وجود، نواقص موجود در برخی نقاط زیر مجموعههای شهرداری تهران در کنار جمعیت پرتراکم پایتخت از نکاتی است که به سادگی حل نمیشود. حسن پیرهادی، رئیس فراکسیون مدیریت شهری مجلس با بیان اینکه شمار معضلاتی که تهرانیها با آنها دست و پنجه نرم میکنند به ۳۶ عنوان میرسد، در این باره گفت: «مهاجرت معکوس به حاشیه شهر در پی گرانی مسکن، مشکلات اجتماعی و فرهنگی حاشیه نشینی، آلودگی هوا و سیستم حمل و نقل درون شهری فرسوده پرتکرارترین گلایه شهروندان تهرانی است.»
برخی از مسائل مدنظر پیرهادی، همان نکاتی است که در گزارش مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران نیز آمده است، در این گزارش به ۵ عامل مزاحم سرزندگی شهروندان اشاره شده که شامل وضعیت آشفته شهر به عنوان یکی از مهمترین موانع سرزندگی شهروندان تهرانی تاکید شده است. همچنین موارد دیگری مثل تغییرکاربری، فضای عمومی برای نشاط و تفریح و فراغت، وضعیت نامطلوب پارکهای شهر و وضعیت نامناسب سطلهای زباله، از دیگر عواملی هستند که بر افسردگی و تشدید میزان آن در زیست شهری شهروندان اثرگذارند.
با توجه به این گزارش و شرایط موجود در شهر تهران، پرسشهایی مطرح است از جمله این که چرا تهران شهر افسردهها شده است؟ ریشه این مشکل کجاست؟ تقی آزاد ارمکی، جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران در گفتگو با فرارو به این پرسشها پاسخ داده است:
تقی آزاد ارمکی به فرارو گفت: «یک نکته که قابل دیدن است و لازم نیست پژوهش عجیب و غریبی انجام دهیم تا به آن برسیم، این است که مردم ایران، مردمانی هستند که تعلق خود را نسبت به شهر از دست دادهاند و نوعی دلزدگی و وازدگی توامان نسبت به شهر و نسبت به زندگی جمعی پیدا کردهاند. وقتی به عنوان یک مشاهدهگر ساده از خانه خارج میشوید و میبینید افراد در حال راه رفتن هستند یا در ماشین نشستهاند، نوعی تحیر غریب در رفتارشان است و انگار از فضای پیرامون خود منفک شده اند. فضای مجازی وسیلهای شده است که افراد به جای کنشهای هیجانی اعتراضی یا خودزنی مشغول این فضا باشند و حتی هنگام رانندگی در اتوبانها در این فضا وقت بگذرانند. این شرایط از سر اضطرار است. آدمها، پناهنده فضای مجازی شدهاند. آنها میدانند که حضور در این فضا، میتواند برایشان خطرناک باشد یا مشکلاتی را ایجاد کند، اما باز هم در این فضا ساعتها مشغولند.»
وی افزود: «بنابراین صورت مسئله، درست است. بله ما با یک جامعه متحیر، رو به رو هستیم. اما علت چیست؟ یکی از علل اساسی این است که شهر و مسائل متکثر اجتماعی، صاحب ندارد. این جالب نیست که رئیس جمهور میگویند: «ما همه مسائل را در دستور کار قرار دادهایم و برای همه مسئلهها هم راه حل پیدا کرده ایم.» این حرف بسیار ساده انگارانه است. مسائل که همه در اختیار دولت نیست. پس اگر اینطور است چرا دولت در ۲ سال گذشته بسیاری از مسائل را بدون راه حل باقی گذاشته است؟ بسیاری از مشکلاتی که کشور دارد، مربوط به نیروها، موقعیتها و شرایطی است که ناکارامد و اشتباهند. درست است که ترافیک مسئلهای ملی در ایران شده است، اما ریشه آن به اقدامات چند نهاد بر میگردد. اگر این نهادها درست عمل کنند، ترافیک در کشور، شاید حل نشود، اما بهتر میشود. این نهادها از شهرداری و نیروی انتظامی تا صنایع خودروسازی و وزارت راه را شامل میشود. درواقع کل کشور نباید درگیر یک موضوع خاص شود، بلکه هر نهادی باید موضوع مشخصی را در دستور کار خود قرار دهد. در مسئله گرانی قیمتها نیز فورا پای تحریم را وسط میکشیم در حالی که هر نوع گرانی، وابسته به تحریم نیست. بخشی از گرانیها به ناتوانیهای دولت ها، عدم برنامه ریزیهای اقتصادی و وزارتخانهها نیز مرتبط است.»