اقتصاد24- دیگر متغیرهای بازار نیز وضعیت بهتری ندارند. دیروز نه تنها ارزش معاملات خرد سهام کمتر از ۱۵۰۰ میلیارد تومان بود که سهامداران خرد نیز خالص فروش۶۰۷ میلیارد تومانی را رقم زدند که از ۲۰ اسفند سال گذشته بیسابقه بود. این پایان کار نبود و صفهای فروش نیز همچنان سنگین هستند.
روز یکشنبه بیش از ۸۰ درصد نمادهای معاملاتی با مازاد عرضه مواجه بودند که ماحصل آن انتظار بیش از ۵هزار میلیارد تومانی برای خروج از گردونه معاملات سهام بود که البته به در بسته خورد. به نظر میرسد تداوم افت قیمت سهام و به خطا خوردن سیاستهایی که در ۹ ماه اخیر برای سامان دادن به اوضاع بازار و سهامداران اجرایی شده، سرمایهگذاران بورسی را به بنبستی رسانده است که راهی جز بازگشت ندارند.
پیشتر نیز در خصوص تبعات خروج سرمایه از بازار سهام هشدار داده شده است. سرمایههایی که در شرایط فعلی اقتصاد و وضعیتی که تمامی بازارهای دارایی دچار آن هستند، در حال ورود به بازار رمزارزها هستند. بازاری که نقش آن در اقتصاد چندان روشن نیست و فرصت مهمی را از بازارهای مولد میستاند. به هر روی حالا بیش از ۵۰ روز است که پیاپی سهامداران خرد برای نقدکردن سهام موجود در پرتفوی خود پافشاری میکنند و در این مدت خالص فروشی حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان در بورس و ۵/ ۲ هزار میلیارد تومان در فرابورس رقم زدهاند. اما خروج سرمایههای خرد از گردونه معاملات سهام تا چه زمانی ادامه خواهد یافت؟
در حالیکه فعالان بورسی امیدوار بودند بازار سهام ۱۴۰۰ را بهتر از نیمه دوم سال گذشته آغاز کند، اما در همان ابتدای راه شاهد بازاری کمرمق و خروج بیچون و چرای سهامداران از بازار بودیم. نیمه نخست بهار با افت ۳۵/ ۱۰ درصدی شاخصکل به پایان رسید و بدترین عملکرد تاریخی این بازار در بازه زمانی مورد نظر ثبت شد. در این میان ارزش دادوستدها نیز بهشدت کاهش یافت و در برخی از روزها به زیر هزار میلیارد تومان نزول کرد. سهامداران خرد نیز ناامید از بازگشت تعادل به این بازار پرریسک، هر روز در صفهای فروش انتظار خروج از بازار را میکشند و حالا ۱۸ هفته پیاپی است که جایگاه خود در مقام فروشنده را حفظ کردهاند.
یکی از متغیرهای بورسی که همگام با رشد قیمتها به نحو چشمگیری افزایش یافت، حجم پولهای ورودی به بورس بود. ورود پولهای تازه در سال گذشته خود را در افزایش صدور کدهای معاملاتی و رکوردهای متوالی در مشارکت عرضههای اولیه نیز نشان داد و آمارها نشان میدهد در دوره رونق بورس طی سال گذشته ۱۰۹ هزار میلیارد تومان پول از سوی حقیقیها وارد بورس شد. بخشی از این پولها اما در روند اصلاحی از بازار خارج شدند.
اما در سالجاری این متغیر مهم چه وضعیتی خواهد داشت؟ آیا خروج سرمایهها از بازار سهام ادامه مییابد یا مجددا شاهد ورود پول به گردونه معاملات خواهیم بود؟
به این ترتیب ۹۷ درصد از کارشناسان و ۷۵ درصد سهامداران معتقدند پول تازه برای ورود به بورس منتظر تعیین وضعیت ریسکهای اثرگذار است.
گرچه سیاستگذار با اعلام طرحها و برنامههای مختلف از جمله بسته حمایتی ۳+۷ به دنبال حمایت از بورس و بازگرداندن تعادل به این بازار است اما همانطور که پیشبینی میشد تحلیلگران نسبت به این بسته موضعگیری مثبتی از خود نشان ندادند و معتقدند راهکارهای فوق نمیتواند بستر بازگشت رونق به معاملات تالارشیشهای در روزهای آتی را فراهم کند.
«بازار سرمایه در نیمه نخست سال با فراز و فرود بسیاری دست و پنجه نرم میکند»؛ نظری که اکثر کارشناسان بورسی مطرح میکنند. دلایل بسیاری بر این ادعا وارد است و انتظار جذب سرمایه در ماههای آتی در این بازار کمی دور از باور است. در همین رابطه شاهین شایان آرانی تحلیلگر بورس با بیان اینکه بازار سرمایه به وضعیت رخوتباری دچار شده است، توضیح میدهد: ۳ عامل مهم در بهوجود آمدن این شرایط دخیل هستند. بحث تحریمها همانند غبار سیاهی بر اقتصاد کشور سایه افکنده و بورس هم از این قضیه مستثنی نیست. تا زمانیکه تحریمها باشد بورس در بلاتکلیفی و عدماطمینان برای سرمایهگذاری بهسر میبرد. بنابراین در چنین شرایطی انتظار رشد و رونق بازارسرمایه انتظاری بیهوده است. وی دومین عامل تاثیرگذار بر روند معاملات بازار سرمایه را انتخابات ریاستجمهوری عنوان کرده و میگوید: کشور تا چند ماه درگیر بحثهای انتخاباتی خواهد بود و اینکه چه کسی رئیسجمهور خواهد شد و تیم اقتصادی وی از چه کسانی تشکیل میشود، موضوعات حل نشده و مبهمی است که ریسک سرمایهگذاری در این بازار را به حداکثر میرساند.
با تداوم این شرایط و عدملغو تحریمهای اقتصادی به تعادل رسیدن بورس در زمان کوتاه تقریبا غیرممکن است و حرکتی به سمت جلو وجود نخواهد داشت.
به گفته این کارشناس سقوط شاخص از ۲ میلیون واحد به زیر یکمیلیون و ۲۰۰ هزار واحد و افت حدود ۴۰ درصدی شاخصکل بیاعتباری بورس را رقم زده است. ریزش شدید شاخص چنان وحشتی در دل سرمایهگذاران ایجاد کرده که آنها را از بازار سهام فراری میدهد. اعتماد سلبشده سرمایهگذاران حتی از دو دلیل مذکور نیز خطرناکتر بوده و گریبانگیر بازار است و پروسه سرمایهگذاری مجدد را طولانیتر میکند. با وجود این ۳ عامل ورود پول به بازار امکانپذیر نخواهد بود. گرچه در صورت برداشته شدن تحریمها و تشکیل دولت جدید بازار سرمایه در بلندمدت ممکن است میزبان سرمایهگذاران جدید باشد. وی در ادامه با اشاره به برخی تصمیمات دستوری سیاستگذار برای حل بحران بورس اظهار میکند: چند ماه قبل با پدیده عجیبی مواجه بودیم. دولت به صورت دستوری و با دخالت در بازار به دنبال کاهش قیمت اقلام مختلف از جمله تعیین دستوری نرخ فولاد یا تعزیراتیکردن قیمت برخی از مواد اولیه صنایع غذایی و کالاهای اساسی بود. این اقدامات گرچه تحت عنوان تنظیم بازار صورت گرفت اما همچون سمی مهلک روند بازار را دستخوش تغییرات منفی کرد و در نهایت منابع بسیاری از بازار خارج شد. شایان آرانی با انتقاد از نحوه اجرای محدودیتهای معاملاتی از جمله دامنه نوسان نامتقارن خاطرنشان میکند: استفاده از ابزارهای کنترلی محدودکننده اگر در زمان مناسب و با توجه به شرایط بازار اجرا شود، نتیجه مطلوبی بهبار میآورد. زمان و نحوه استفاده از این ابزار در نتیجه عملکرد آن ابزار بسیار تعیینکننده است و سیاستگذار و نهاد ناظر اگر در زمان مناسب از این ابزار بهره میبرد، هماکنون شاهد این حجم از اتفاقات منفی و ریزشهای زجرآور نبودیم.