۱۴۳ سال پیش درست در چنین روزهایی خطه گیلان مانند امروز درگیر بیماری همهگیر و مرگباری شد، طاعون به جان گیلانی ها زده بود و هر روز جان شمار بیشتری از اهالی را میگرفت، حکیمهای بومی، اما انگار نمیخواستند بپذیرند که پس از ۴۵ سال این بلای خانمانسوز به دیارشان برگشته، همانی که در آن سالها جمعیت شهر را بلعیده بود. از آنها انکار که این بیماریِ تازه طاعون نیست و همان حصبه همیشگی است و از پزشکان اروپایی اصرار که قطعا طاعون است.
تا پایان سال، طاعون در رشت شیوع داشت و بیداد میکرد. ولی با پایان سال، بیماری قطع شد. در مراحل اول بروز این مرض مسری که ابتدا در ماه مارس سال ۱۸۷۷ [۱۲۹۴ ه. ق][اسفند و فرودین ۱۲۵۵ خورشیدی – انتخاب]در بخش شفت، شهرکی در پای کوه، ظاهر گردید مردم خیال کردند که تب تیفوئید است، چون در این نواحی زمینهای باتلاقی را به کلی خشک نمیکنند، مرض حصبه میان مردم زیاد شایع است. زمستان آن سال هوا بسیار ملایم بود. برف اصلا نیامد و باران هم خیلی کم بارید. از آنجا که آثار این بیماری در سالهای پیش هم در رشت ظاهر شده بود، هنگامی که شایعه شیوع بیماری در همه جا پراکنده شد، مردم آنطور که باید و شاید به آن اهمیت ندادند. پزشکان اروپایی مقیم تهران و پزشکان دیگر که برای بررسی بیماری به رشت آمده بودند همه تایید کردند که این بیماری خود طاعون است. یک دکتر ایرانی هم که به رشت اعزام شده بود، همان عقیده را داشت. با وجود این پزشکان محلی اصرار داشتند که آنها تب حصبه را که از امراض بومی این منطقه است با طاعون عوضی گرفتهاند.