اقتصاد ۲۴– «سلام، جهت آگهی شاهد تماس گرفتم. / کدوم آگهی؟ کجا دیدی؟ / آگهی فروش شهادت را نزدیک دفتر خدمات قضایی خیابان جمهوری دیدم. میخواستم ببینم برای شهادت انحصار ورثه میتونین بیاین؟ / بله. مشکلی نداره. ساعت و روز را بگید فقط. / برای شهادت درخواست انحصار ورثه نیاز به سه شاهد دارم. یک شاهد دارم، دو تا شاهد دیگه میخوام. میخواستم ببینم میتونین به جز خودتون یکی دیگه را هم معرفی کنید؟ / بله مشکلی نداره. همکارمم هست. / نرختون چقدره؟ / نرخ ما ۳۰۰ هزار تومنه. ولی حالا برای شما کمتر هم حساب میکنیم. ۲۵۰ بدین شما، ولی ساعت باید تا قبل از ده صبح بندازین که با این نرخ حساب شه. تو ساعت شلوغی دفتر قیمت بالاتر میره.»
این مکالمه کوتاه با فردی است که شهادت میدهد و پول میگیرد. گرچه در سالهای قبل هم کسانی مقابل دفاتر قضایی و دادگاهها میچرخیدند و بهعنوان شاهد پای میز دادگاههای طلاق، ازدواج و خدماتی مانند انحصار ورثه میرفتند، اما حالا هم تعدادشان بیشتر شده و آگهیها و شماره تلفنهای بیشتری از آنها به چشم میخورد و هم نرخشان دو تا سه برابر بیشتر شده است. این افراد درحالی مجبور به این کار شدهاند که در صورت افشای جعلی بودن شهادتشان حبس بین ۶ ماه تا دو سال در انتظارشان است.
فروش شهادت، تنها پدیدهای نیست که در سالهای اخیر در ایران راه افتاده است. به خاطر مشکلات اقتصادی فروشهای عجیب و غریب در ایران بسیار زیاد شده است؛ در این گزارش این پدیده بررسی شده است.
کانال تلگرامی آنها بیش از ۸۳ هزار عضو دارد و شعارشان درآمد ثابت با کمترین فعالیت است. به یکی از مدیران این کانال پیام دادم و درباره نحوه کارشان پرسیدم. آن طور که از صحبتهای مدیر این کانال تلگرامی مشخص است، جامعه هدف آنها بیکاران و زنان خانهدار است. خودم را زن خانهدار معرفی میکنم و میگویم مشتاقم این درآمد را داشته باشم.
از من حساب بانکی میخواهد و ثبت نام در یک صرافی رمزارز. میگوید، کارشان در حوزه رمزارز است و برای جابهجایی پول در روز نیاز به حسابهای بانکی مختلف دارند تا بتوانند بالاتر از سقف بانکی در روز پول جابجا کنند. میگویم اگر بانک بفهمد حسابم دست خودم نیست، برایم دردسر میشود؟ میگوید نه هیج منع قانونی ندارد.
با یک حقوقدان همین صحبت را در میان گذاشتم و متوجه شدم به لحاظ متن قانون تفویض اجازه دسترسی به حساب بانکی به دیگری منع قانونی ندارد و مشتریهای حسابهای اجارهای هم به واسطه همین خلاء قانونی اقدام به این کار میکنند. به لحاظ قانونی فقط زمانی در این مورد جرم محرز میشود که مشخص شود با حساب شما پولشویی شده و در این جا با انتساب به جرمهای دیگر و نه اجاره دادن حساب ممکن است مجرم شناخته شوید.
در چنین شرایطی هم است که در ماههای اخیر با بیشترشدن فشارهای معیشتی بر تعداد متقاضیان حسابهای اجارهای و اجارهدهندگان افزوده شده و حساب خالی خود را اجاره میدهی و ماهی ۶ میلیون تومان دریافت میکنی. البته به قیمت اینکه ممکن است روزی گیر بیفتی و از نظر دستگاه قضا همدست کسانی شناخته شوی که در حال تجارت غیرقانونی بودهاند. اما به نظر میرسد فشارهای معیشتی گذر تعداد بیشتری را به این راه انداخته و برای گذران زندگی مجبور به هر کار پرریسکی شدهاند. نگاهی به استقبال از این کانالهای تلگرامی و رشد قارچگونه آگهیهای حساب اجارهای گواه همین ادعاست.
آگهیهای عجیب و خرید و فروش چیزهای مختلف به همین جا هم ختم نمیشود. انبوهی از اخبار مربوط به فروش پشتبام به قیمت متری ۱۰ میلیون تومان، فروش کارت سوخت، اجاره شناسنامه و کارت ملی از جمله مواردی است که این روزها هرچقد اوضاع اقتصادی سختتر میشود، بر تعداد آنها نیز افزوده میشود.