
«شرح زندگانی من» عبدالله مستوفی به روایت رضا مختاری اصفهانی ؛
راوی گمنامان کوچه و بازار
رضا مختاری اصفهانی نوشت: مستوفی در شرح زندگانی خود نام آدمهایی را هم ثبت کرده که نه از رجال و معاریف که گمنامانی از اهالی کوچه و بازار بودند. مستوفی در شرح زندگانی خود از چهره، حرکات و سکنات مردمانی نوشته که از مردمان عادی بودند؛ مردمانی که از ردۀ نوکران و فروشندگان خردهپا بودند، اما اخلاقشان نمایانگر اخلاق بخشی از جامعۀ ایران بود.
سرویس تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، رضا مختاری اصفهانی، دانشآموخته تاریخ و سندپژوه در یادداشتی به تحلیل کتاب « شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه» اثر عبدالله مستوفی پرداخت و نوشت:
«تاریخ اجتماعی»، «تاریخ مردم»، «تاریخ فرودستان» و… از موضوعات جدید مورد مطالعه در حوزه تاریخ است که با وجود اسناد نویافته مانند عرایض مردمی و تحقیق در ادبیات عامیانه با اقبال بسیار مواجه شده است. پیش از اینها اما کسانی بودند که با نگاهی عمیق در خاطرات خود یا سفرنامههایشان به وجوه مختلف زندگانی مردمان همعصرشان یا ساکنان سرزمینهای مقصد سفرشان پرداخته و از آداب و رسوم، سور و سوگ، پوشش و غذاهایشان سخن گفتند. توصیف این افراد بسته به دقت نظر و نگاه زیباییشناختی راویان داشت؛ نگاهی که در جذابیت روایت راوی تأثیری بسزا داشت. در این میان کتاب «شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دورۀ قاجاریه» نوشتۀ عبدالله مستوفی اثری یگانه است. مستوفی تبار از میرزااسماعیل میبرد؛ میرزایی که سِمَت پیشکاری یکی از «خانهای ملّاک و متموّل قاجار» را داشت. میرزااسماعیل چندان شایستگی از خود نشان داده بود که هنگام بازگشت آقامحمدخان از شیراز به استرآباد، او را برای پیشکاری خان معرفی کردند.
