با عنایت به نام گذاری سال ۱۴۰۴ با عنوان «سرمایهگذاری برای تولید» از سوی رهبر معظم انقلاب در سلسله یادداشتهای پیش رو به تبیین این مسئله و ظرفیتهای آن میپردازیم. در این یادداشت، به صورت کوتاه و اجمالی به راهکارهای کلیدی و بسترسازی برای توسعه سرمایهگذاری مولد پرداخته شده است.
جوان آنلاین: در نخستین روز سال ۱۴۰۴، رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با قشرهای مختلف مردم، بر لزوم فراهمآوری زمینههای لازم برای سرمایهگذاری مردم در عرصه تولید تأکید کردند. این تأکید نه تنها نشاندهنده اهمیت سرمایهگذاری مردمی در رشد اقتصادی کشور است، بلکه بیانگر ضرورت نقشآفرینی دولت در ایجاد بسترهای مناسب برای این امر است. دولت موظف است با ایجاد مجموعه ای از زمینهها و بسترهای ضروری، موانع سرمایهگذاری را برطرف کرده و سرمایه گذاران را حمایت کند؟
۱ـ مطالعات بانک جهانی (۲۰۲۳) نشان میدهد نوسانات نرخ ارز و تورم بالا مهمترین عوامل بازدارنده سرمایهگذاری در کشورهای در حال توسعه هستند. در ایران بر اساس اطلاعات مرکز آمار ایران (۱۴۰۲)، نرخ تورم نقطه به نقطه در سال ۱۴۰۲ به ۴۲.۵٪ در سال رسیده است. ثبات اقتصادی و کاهش نوسانات قیمتها، یکی از مهمترین پایههای اصلی جذب سرمایه برای تولید است. نوسانات لحظه ای نرخ ارز، تورم بالا، بیثباتی در سیاستهای اقتصادی و…، از جمله مهمترین موانع اصلی سرمایهگذاری در بخش تولید هستند. دولت میتواند با اجرای سیاستهای پولی و مالی پایدار، اتخاذ سیاستهای ضدتورمی و کنترل نقدینگی و کنترل نرخ ارز، فضای امنی را برای سرمایهگذاران ایجاد کند.
۲- یکی از مشکلات سرمایه گذاران، ریسک بالا به دلیل بی ثباتی اقتصادی و نگرانی از امکان از بین رفتن اصل سرمایه است. دولت با ایجاد صندوقهای تضمین سرمایهگذاری و بیمههای مرتبط با ریسکهای اقتصادی میتواند اطمینان خاطر بیشتری به سرمایهگذاران بدهد.
۳ـ طبق گزارش مجله مدیریت سرمایه اجتماعی (Beck et al., 2020) شاخصه سهولت انجام کسبوکار ایران، طبق گزارش بانک جهانی در سال 2023 در رتبه ۱۲۷ در بین ۱۹۰ کشور قرار دارد. وقتی پای درد و دل تولید کنندگان مینشینیم عمدتاً از قوانین دست و پاگیر و فرآیندهای اداری پیچیده به شدت گله دارند. قوانین دست و پاگیر و فرایندهای اداری پیچیده و تکیه به روشهای سنتی (و عدم ورود و بهرهبرداری از فناوریهای نوین) از موانع جدی و دلسرد کننده سرمایهگذاری در بخش تولید هستند. دولت میتواند با اصلاح قوانین مرتبط با کسب و کار، کاهش بروکراسی اداری، تسهیل فرآیندهای صدور مجوز، استفاده از نوآوریهای سخت افزاری و نرمافزاری و… زمینه را برای توسعه و گسترش سرمایهگذاری مردم فراهم کند.