در شرایط بحرانی و پرآشوب نظیر جنگ، محیط اطراف به سرعت و به طور بیسابقهای دچار دگرگونی میشود. این تغییرات رادیکال، نه تنها بنیانهای فیزیکی و اجتماعی را به چالش میکشد، بلکه به طور عمیقی بر کارکردهای شناختی و ساختارهای عصبی مغز تأثیر میگذارد. قوانین، منابع، روابط و حتی مدلهای ذهنی (Mental Models) پیشین که ما برای درک و پیشبینی جهان به کار میبردیم، در مواجهه با واقعیتهای جدید جنگ، ناکارآمد شده و از اعتبار ساقط میشوند.
به گزارش مهر، از منظر علوم اعصاب، مغز انسان به طور طبیعی تمایل به هموستازی (Homeostasis) و حفظ پایداری در محیط دارد. مواجهه با عدم قطعیت شدید و تهدید مداوم، سیستمهای استرس مغز (مانند محور HPA و سیستم لیمبیک) را به طور مزمن فعال میکند. این فعالسازی طولانیمدت، میتواند منجر به تغییراتی در مدارهای عصبی مرتبط با تصمیمگیری، حافظه کاری و کنترل اجرایی (بهویژه در قشر پیشپیشانی – Prefrontal Cortex) شود.
در چنین وضعیتی، مغز ممکن است به واکنشهای خودکار، هیجانی و الگوهای فکری سفت و سخت (Rigid Thinking) پناه ببرد که در گذشته امنتر به نظر میرسیدند، حتی اگر در شرایط جدید کارآمد نباشند. چسبیدن به این الگوهای فکری قدیمی و عدم توانایی در بازسازی طرحوارههای شناختی (Cognitive Schemas) برای پذیرش واقعیتهای جدید، میتواند نه تنها منجر به استرس مزمن و اختلال در عملکرد شناختی شود، بلکه توانایی فرد و جامعه را برای حل مسئله خلاقانه و انطباق مؤثر typeof selectedItem.id === ‘undefined’) {
return;
}
const safeId = encodeURIComponent(selectedItem.id);
container.style.display = ‘flex’;
linkEl.href = `/fa/news/${safeId}`;
})();