ارتقا روابط ایران و ونزوئلا به همکاریهای راهبردی، تداوم نگاه ویژه دو کشور به یکدیگر در سالهای اخیر است. ایران و ونزوئلا که از بنیانگزاران اولیه اوپک در دهه شصت قرن بیستم میلادی محسوب میشوند، بعد انقلاب اسلامی نیز روابط خود را ادامه دادهاند. با وجود فراز و نشیب بسیار، در دولتهای نهم و دهم، نگرش جدیدی به آمریکای لاتین و بهویژه ونزوئلا ایجاد شد که روابط دو کشور را به سطح بالایی ارتقا داد.
با وجود یک دوره تعلل در توسعه روابط با آمریکای لاتین، نگاه دولت جدید ایران که تلاش میکند سیاست خارجی را بدون تمرکز بر دولتهای اروپایی و نزدیک به ایالات متحده دنبال کند، رابطه با ونزوئلا را بیش از پیش برای ایران حائز اهمیت کرده است اما ایران از رابطه با ونزوئلا چه منافعی کسب خواهد کرد؟
منافع ملی چیست و شامل چه مواردی میشود؟
منافع ملی بالاترین ارزشهای مورد تعقیب یک ملت در سیاست خارجی است و به عقیده کارشناسان روابط بینالملل به چهار دسته منافع «امنیتی و دفاعی»، «اقتصادی و رفاهی»، «ایدئولوژیک» و «معطوف به نظم جهانی» تقسیمبندی میشود. رابطه ایران و ونزوئلا از معدود روابط خارجی در تاریخ ایران معاصر است که به شکلی متوازن، هر چهار نوع از منافع ملی را تأمین میکند. در ادامه تلاش میشود اهمیت رابطه با ونزوئلا برای هر کدام از انواع منافع ملی به طور خلاصه تشریح شود.
منافع اقتصادی ایران از رابطه با ونزوئلا چیست؟
جای تردید نیست که آمریکای لاتین و بهویژه ونزوئلا فرصتهای اقتصادی زیادی برای ایران ایجاد کرده است. اقتصاد بحرانزده و توسعه نیافته ونزوئلا از یک سو و مدیریت دولتی بر اقتصاد این کشور از سوی دیگر زمینه فعالیتهای اقتصادی ایران را فراهم میکند.
دلیل توسعهنیافتن قابل توجه روابط تجاری ایران و کشورهای اروپایی بعد از برجام، تسلط شرکتهای خصوصی در اقتصاد این کشورها بود. ترس از تحریمهای آمریکا، شرکتهای خصوصی این کشورها را با وجود نظر مخالف دولتهای اروپایی، به خودداری از رابطه با ایران وادار میکرد؛ در حالی که، با وجود اقتصاد سوسیالیستی و سیطره شرکتهای دولتی در ونزوئلا، رابطه تجاری حتی با وجود تحریمهای ایالات متحده متوقف نشده است.
بر اساس آنچه «میدل ایست آی» گزارش کرده، در سالهای اخیر، همکاری ایران در بخش ساخت مسکن دولتی، ساخت کارخانههای مختلف مونتاژ خودرو و تراکتور و توسعه کارخانه سیمان در ونزوئلا، روابط اقتصادی دو کشور را گسترش داده است.
خاصیت مهم روابط اقتصادی با ونزوئلا فعالشدن بخشهایی از اقتصاد ایران است که به دلیل وجود تحریمها مشکلاتی در زمینه توسعه آن وجود دارد. از جمله صادرات نفتکش ایرانی که دو واحد آن با نام «افراماکس» برای ونزوئلا تولید شده است.
افتتاح فروشگاههای ایرانی _ مانند مگاسیس _ با فروش محصولات ایرانی در کاراکاس گویای فرصتهای پیش روی شرکتهای ایرانی در ونزوئلاست. وابستگی کامل پالایشگاههای ونزوئلا به خدمات شرکتهای چند ملیتی غربی موجب شده تا بعد از تحریمهای آمریکا علیه ونزوئلا، پالایشگاههای این کشور با مشکلات جدی مواجه شوند. این مساله فرصتی برای ایران ایجاد کرد تا با صادرات خدمات فنی و مهندسی در حوزه انرژی، با رفع مشکلات ونزوئلا ارزآوری کند.