اقتصاد۲۴- میگویند دیوار مرزی در منطقه سیستان برای حفظ امنیت و مقابله با تردد غیرقانونی ساخته شد. ولی طالبان مدعی است مرز قانونی همان است که شما خود دیوار کشیدهاید. بخشی از زمینهای کشاورزی و آرامگاه شهید و قبرستان منطقه پشت دیوار مرزی جا مانده است و حالا رفت وآمد مردم منطقه و کشاورزان به آن طرف دیوار مرزی به مشکل خورده است.
روزنامه اینترنتی «فراز» با قربانعلی صلواتیان، مدیر وقت یکی از قرارگاههای خاتم که مسئولیت اجرای بخشی از دیوار مرزی ایران و افغانستان را برعهده داشت، گفتگو کرد و از کم و کاست این طرح پرسید.
*دیوار مرزی بین ایران و افغانستان با چه هدفی ساخته شد؟ برای ساخت دیوار مرزی توافقی بین دو کشور وجود داشت که با گذشت زمان مشکل ساز نشود؟
دیوارکشی در مرز ایران و افغانستان یک امر داخلی است. چون داخل ایران کشیده شد، ربطی به کشور افغانستان نداشت، بنابراین نیازی به توافقنامه با آنها هم نبود.
مرز را با دیوار مشخص نمیکنند بلکه مرز با میله مرزی مشخص میشود. حتی اگر چیزی هم در نقطه صفر مرزی وجود نداشت با «بنچمارک» میتوان به صورت دقیق مرز را مشخص کرد، یا به وسیله «یوتیام» میشود از راه دور، مختصات دقیق مرز را مشخص کرد؛ بنابراین به هیچ عنوان مرز قابل جابهجایی نیست، حتی یک سانتیمتر.
مرز چیزی نیست که با دیوار مشخص شود و بگوییم این دیوار مرز است. خیر. دیوار کشیده شده، کلا یک دیوار امنیتی_انتظامی با هدفهای خاص بوده است. نیازی به این که با افغانستان توافقی صورت بگیره وجود نداشته است.
نه افغانستان میتواند مرز را جابهجا کند و نه ایران، نه عراق بعد از سالها جنگ، و کشتار و نه هیچ کشور دیگری. مرز جابهجا نمیشود مگر اینکه دو کشور توافق کنند مثل زمانی که ایران بحرین را به رسمیت شناخت و مرز دریایی و بخشی از مرز خشکی جابهجا و از ما جدا شد. یا زمان جنگ میان ایران و روسیه در عهدنامه ترکمانچای و گلستان با توافق مرز جدید تعیین شد.
*با توجه به اینکه کشاورزان برای رفتوآمد به زمینهای خود و کشت در این زمینها با مشکل مواجه هستند، و گاهی درگیری بین نیروهای طالبان با کشاورزان رخ میدهد، به نوعی میتوان گفت زمینهای پشت دیوار در تسلط نیروهای طالبان قرار گرفته است؟
دیوار با مصوبهی عالیترین ردههای کشور، چند کلیومتر مانده به مرز قانونی، دیوار کشیده شد. بررسی و مطالعات نهادهای بالادستی مشخص میکرد. ما پیمانکار بخشی کوچکی از این دیوار بودیم. نه بخش عمده. من و بقیه پیمانکاران که عمدتا هم مال نهادهای خود ناجا بودند، نقشی در جانمایی دیوار نداشتیم. ما باید آن چیزی که ابلاغ شده بود را، اجرا میکردیم. شانیت پیمانکار در اجرا است و شانیت مدیر پروژهی پیمانکار هماهنگی در راهبرد درست اجرایی عوامل خود و چیزی که از طرف کارفرما (ناجا) به او ابلاغ شده است. یک ترسیمی به ما داده شده بود و ما نمیتوانستیم دیوار را یک سانتیمتر جابهجا کنیم.
دیوار مرزی در هر فاصله یک دروازه و راه عبور دارد. مردم رفتوآمد میکنند، اما چند مشکل این اطراف مرز وجود دارد. مثلا در بخشهایی مردم اطراف مرز با هم فامیل هستند، این افراد مسایل ارث و میراثی دارند، زمین را به همدیگر اجاره میدهند، خرید و فروش لفظی و قولنامهای میان آنها وجود دارد. هر کدام از این موضوعها، ممکن است باعث مداخلات شود، از طرف دیگر طالبان با مسائل مرزبانی آشنا نیست و چند باری با نیرویهای مرزی ما درگیر و تلفات هم بهجا گذاشته است، ولی مذاکره با طالبان ادامه دارد. جزئیات بیشتر و دقیقتر را طبیعتا وزارت کشور میداند. از احداث این دیوار حدودا سیزده سال گذشته است و بقیه زودتر از ما اجرا کرده بودند.
*مسئولیت اجرای طرح دست چه نهادی بود؟
دو بخشی که ما اجرا کردیم دو بخشی بود که به علت حساسیت آن منطقه و درگیریهایی که مدام وجود داشت، کسی مسئولیت اجرا این دو بخش را قبول نمیکردند که در نهایت به سازمان سپاه و قرارگاه خاتم داده شد.
بیشتر بخوانید: معضل جدید مهاجران افغان در کشور؛ ورود قانونی، اقامت غیرقانونی!