خبرگزاری میزان – هیئت گذارهای است که به مجموعههایی از مردم هر محله در شهرها یا روستاها اطلاق میشود که برای سوگواری و روضهخوانی برای امام حسین (ع) بهویژه در ایام عاشورا تشکیل میشود.
مهمترین و کهنترین فعالیتهای گروهی هر محله که از دیرباز تاکنون هنوز هم پابرجاست، همین هیئتهای عزاداری است. این هیئتها دارای تمام خصوصیات یک گروه اجتماعی کامل هستند، یعنی دارای نظام تقسیم کار و تفکیک نقشهای دقیق و درونی شده هستند. پس به عبارت دیگر هیئت (هیئتها) گروههای اجتماعی است که متشکل از افراد دارای یک وجه اشتراک مهم، فعالیت مشترک و کنش متقابل و احساس تعلق خاطر یا احساس «ما» باشند.
البته این نظم و تفکیک کار در هیئتها از همان بدو پیدایش نبوده، بلکه به تدریج و به مرور زمان به صورت منسجم درآمده است که ما شاهد عینی آن به صورت هیئتهای عزاداری امروزی هستیم.
هیئتها چگونه شکل گرفتند؟
پیدایش عزاداری رسمی و علنی برای امام حسین (ع) به زمان آل بویه و دوران زمامداری معزالدوله بازمیگردد. معزالدوله در سال ۳۴۵ هـ. ق دستور داد که مردم در روز عاشورا گرد یکدیگر جمع شده و با هم سوگواری کنند. در این روز بازارها بسته شد، خرید و فروش موقوف شد، قصابان گوسفند ذبح نکردند، هریسهپزها، هریسه (حلیم یا آبگوشت) نپختند، مردم آب ننوشیدند، در بازارها خیمه برپا کردند و بر آنها بیرقهای عزا آویختند، زنان بر سر و روی خود زدند و بر حسین (ع) ندبه کردند؛ در این روز نوحهگری و ماتم به پا شد.
این مراسم و عزاداری در زمان آل بویه فقط روز عاشورا بوده و تا انقراض این سلسله هر سال، تکرار میشده است.
اهمیت سیاسی برگزاری این مراسم آنجا از اهمیت بیشتری برخوردار میشود که حکومت ملوکالطوایفی آل بویه در ایران که گرایش شیعه مذهب داشته، تحت سیطره خلفای سنی مذهب عباسی بوده است، آن هم در مستبدترین دوران خلفای عباسی.
سوگوارههای عهد صفویه
در زمان صفویان نیز از آنجایی که مذهب رسمی، شیعه دوازده امامی بوده است، مراسم عزاداری در ماه محرم و روز عاشورا برگزار میشد.