گزارش اخیر «نتبلاکس» مبنی بر عبور قطعی اینترنت بینالملل در ایران از مرز دو هفته، در حالی منتشر میشود که وعدههای چندینساله برای تقویت و توسعه شبکه ملی اطلاعات و جایگزینی سکوهای داخلی با نمونه پلتفرم های جهانی، در بزنگاه فعلی با شکستی مشهود روبهرو شده است. امروز شهروندان نه تنها از دسترسی به شبکه جهانی محروماند، بلکه در عبور از بنبستِ پیامرسانهای داخلی و جویشگرهایی که «سیتنا» بارها نسبت به نقصهایشان هشدار داده بود، ناتوان ماندهاند.
به گزارش خبرنگار سیتنا، ۱۴ شبانهروز یا به عبارت دقیقتر ۳۳۶ ساعت؛ این زمانی است که از قطع ارتباط کاربران ایرانی با جادههای اطلاعاتی جهان میگذرد. آماری که «نتبلاکس» منتشر کرده، تنها یک عدد نیست، بلکه روایتگر فلج شدن هزاران کسبوکار و اختلال در زیست روزمره مردمی است که به امید جایگزینهای داخلی، پشت درهای بسته اینترنت بینالملل ماندهاند.
اما پرسش اصلی اینجاست: «اینترنت داخلی» که قرار بود در چنین روزهایی تکیهگاه باشد، کجاست؟ گزارشهای میدانی و گلایههای مکرر کاربران نشان میدهد که شبکه داخلی نه تنها «جایگزین» نشده، بلکه خود به بخشی از مشکل تبدیل شده است. سرعت لاکپشتی، قطعیهای مکرر و ناتوانی پیامرسانهای داخلی در جابهجایی سادهترین فایلها، عملاً ارتباطات پایتخت و سایر شهرها را به دوران پیش از عصر دیجیتال بازگردانده است.
خبرنگار «سیتنا» پیش از این، بارها و در گفتگو با مسئولان مختلف، وضعیت جویشگرهای ملی (موتورهای جستجو) و پروژههای هوش مصنوعی ملی را پیگیری کرده بود. در آن جلسات، همواره از «آمادگی کامل» و «پاسخگویی ابزارهای بومی در شرایط سخت» سخن گفته میشد؛ اما امروز که مردم بیش از هر زمان دیگری به این باتها و موتورهای جستجو برای رفع نیازهای اطلاعاتی خود نیاز دارند، سکوت و خطاهای مکرر این سامانهها، تنها پاسخِ موجود است.