اقتصاد۲۴- از توافق سهجانبه چین با هدف ازسرگیری مناسبات جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی که توسط دبیر شورای عالی امنیت ملی انجام شد، این شورا تمرکز جدی و تقریبا بیسابقهای را در سیاست خارجی منطقهای گذاشته است. پس از پکن، شمخانی راهی ابوظبی هم شد و اکنون خبرها حکایت از آن دارد که بغداد مقصد سوم اوست.
آنگونه که صفحه توییتر نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، در پیامی اعلام کرده است، «عراق بهعنوان دومین شریک تجاری ایران، مقصد بعدی سفر دریابان شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی پس از چین و امارات خواهد بود». در ادامه توییت، نورنیوز یادآور شده که «حفظ و ارتقای مبادلات تجاری بیش از ۱۰ میلیارد دلاری با عراق نیازمند رفع برخی چالشهای امنیتی تحمیلشده به روابط دو کشور، تسریع در اجرای توافقات اقتصادی و روانترشدن همکاریهای بانکی است».
در همین رابطه علی زارع در گفتگو با «شرق» بر موضوع گشایشهای ارزی، بانکی و پولی با محوریت تأثیر بر بازار دلار ایران بهعنوان کانون تحرکات شمخانی، هم در سفر به امارات متحده عربی و هم در سفر به عراق تأکید دارد. این تحلیلگر حوزه اقتصاد بینالملل پیرو گفته خود بر این باور است که «دبیر شورای عالی امنیت ملی سعی دارد روی سه نقطه اصلی تزریق ارز به ایران، یعنی دوبی، سلیمانیه و هرات، ذیل تحرکات و توافقات دیپلماتیک اثرگذار باشد»؛ چراکه از نگاه این تحلیلگر، عراق، امارات و افغانستان با دور جدید فشارهای دولت بایدن عملا از تزریق دلار خودداری کردهاند.
زارع در پاسخ به این پرسش که آیا ابوظبی و بغداد بین رایزنیها با تهران و فشارهای آمریکا توان ایجاد بالانس و درنهایت عملیاتیکردن اقداماتی مثبت برای تزریق ارز به بازار ایران را خواهند داشت، از تحولات پیشرو میگوید. در این راستا تحلیلگر حوزه اقتصاد بینالملل تمایزی را بین ابوظبی و بغداد قائل است و در تبیین این تمایز یادآور میشود که عراق مانند امارات متحده عربی، وزن و توان چانهزنی بالایی در برابر ایالات متحده آمریکا ندارد، اما ابوظبی میتواند متفاوت از بغداد، یک فضای نسبی حتی موقت را برای مبادلات ارزی با ایران ایجاد کند.
پیرو این تأکید زارع به نظر میرسد که رفتار اماراتیها در قبال ایران توأم با هوشمندی بوده است؛ چون با وجود آنکه عربستان سعودی تمام روابط خود را در همه ابعاد و سطوح بعد از حمله به سفارت در تهران و کنسولگریاش در مشهد قطع کرد، اما امارات با وجود کاهش سطح روابط، همزمان در تلاش بود که مناسبات اقتصادی و تجاری خود را با تهران حفظ کند. البته با بازگشت سفیر ابوظبی به تهران روابط سیاسی و دیپلماتیک ایران و امارات متحده عربی قدری بهبود یافته، ولی به وضعیت روابط حسنه نرسیده است؛ این شرایط مشابه برای کویت نیز صدق میکند.
به همن دلیل پیش از انجام سفر علی شمخانی به امارات و دیدارش با شیخ محمد بنزاید، رئیس دولت این کشور و طحنون بنزاید، سیف محمد عبید الزعابی، سفیر امارات متحده عربی در تهران روز چهارشنبه، ۲۴ اسفند با محمدباقر قالیباف دیدار و گفتگو کرد و از رئیس مجلس شورای اسلامی برای سفر به امارات دعوت رسمی به عمل آورد. این اتفاق نشان از آن دارد که امارات از وزن لازم دیپلماتیک برای ایجاد بالانس بین تهران و واشنگتن برخوردار است.
بیشتر بخوانید: بهار دیپلماسی؛ حاشیه و متن توافق عربستان و ایران