اقتصاد۲۴-سالهاست در فصل زمستان، کشور با چالش جدی در تأمین گاز طبیعی مواجه است. این ناترازی گاز به دلیل افزایش مصرف داخلی، کاهش راندمان نیروگاهها و همزمان رشد مصرف برق و کاهش تولید گاز در اثر افت فشار در برخی میادین اصلی، بهویژه در فصل سرد، بیشتر به چشم میآید. ازاینرو نیاز به واردات سوخت نیروگاهی برای جایگزینی گاز مصرفی در نیروگاهها به عنوان یک راهحل موقت مطرح است. اما پرسشی که مطرح میشود این است که ایران میتواند از کدام کشورها و با چه میزان و چه نوع سوخت جایگزینی وارد کند و چرا این طرح تاکنون بهطور جدی اجرا نشده است؟ پیش از آن، وضعیت درهمتنیده صنعت برق و نفت مرور میشود. ۹۳ درصد تولید برق کشور از طریق نیروگاههای حرارتی و سوخت فسیلی و فقط حدود یکونیم درصد از طریق انرژیهای تجدیدپذیر تأمین میشود.
اما میزان مصرف سوخت نیروگاهی ایران بهطور قابل توجهی به سه بخش اصلی گاز طبیعی، نفت کوره و گازوئیل تقسیم میشود. در محاسبات هزینه فرصت باید به بند یک ماده سه آییننامه اجرایی تبصره ۱۴ قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور توجه شود که ابلاغ میکند نیروگاههای مقیاس کوچک و بزرگ که تمامی برق را به شبکه سراسری تحویل میدهند، مکلفاند به ازای هر لیتر فراورده نفتی و هر مترمکعب گاز طبیعی، ۷۵۰ ریال از طریق وزارت نفت به حساب وزارت نیرو واریز کنند. همانطورکه اشاره شد، در سال ۱۴۰۲، حدود ۹۳ درصد از انرژی کل تولیدی در کشور (۳۸۷ تراوات ساعت)، یعنی معادل ۳۶۰ تراوات ساعت توسط نیروگاههای حرارتی تولید شده است. وزارت نیرو راندمان نیروگاهی در این بخش را بیش از ۳۹ درصد ادعا میکند و این منهای تلفات شبکه انتقال و توزیع است و با این حساب، به نظر میرسد راندمان متوسط زیر ۳۵ درصد بوده است و البته تلفات شبکه انتقال و توزیع هم حدود ۱۸ درصد است و این هدررفت عظیمی در حدود ۷۵ درصد در سوخت نیروگاهی کشور را نشان میدهد. بااینحال تحقق برنامه نیروگاههای تجدیدپذیر در دولت قبل حدود یک درصد بوده است.