حسام آرمندهی، بنیان‌گذار «دیوار»، و مجید حسینی‌نژاد، بنیان‌گذار «علی‌بابا»، در گفتگویی با رسانه «آزاد» درباره اوج‌گیری و افول اکوسیستم استارتاپی ایران طی دو دهه گذشته صحبت کردند. آن‌ها معتقدند که این جریان نوآور، که با تلاش و استعداد جوانان مستقل شکل گرفت، توسط منافع اقتصادی و فشارهای امنیتی هدفمند تضعیف شد. با این حال، هر دو بر «امید فعالانه» برای نسل جدید تأکید کردند.

دهه طلایی؛ رشد در غیاب نظارت

مجید حسینی‌نژاد، دلیل رشد سریع اکوسیستم در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ را «چیزی نبود» می‌داند. به ve size-full wp-image-233168″ src=”https://www.gooyait.com/uploads/2025/08/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C.jpg” alt width=”600″ height=”338″>

تحریم و فضای بسته داخلی مانند «قفس» عمل کرد و جلوی رشد بین‌المللی و ارزش‌گذاری واقعی شرکت‌ها را گرفت، در حالی که پتانسیل بالای آن‌ها هنوز پابرجاست.

امید فعالانه در ویرانه‌ها

با وجود تصویر تاریک، پیام نهایی این دو کارآفرین ناامیدی نیست. آرمندهی میان «امید منفعلانه» و «امید فعالانه» تفاوت قائل شد و گفت: «برای موفق شدن باید از همین حالا شروع کرد.» حسینی‌نژاد نیز با تأکید بر جسارت جوانان، آن‌ها را الگویی الهام‌بخش برای نسل جدید دانست که می‌توانند با عزمی راسخ آینده اکوسیستم را بسازند.