اقتصاد۲۴- مرکز پژوهشهای مجلس در یک گزارش به بررسی چالشهای سالخوردگی در ایران پرداخته است. این گزارش دو نکته مغفول در بحثهای سالخوردگی ساختار سنی کشور را معرفی کرده است: نخست عدم توجه به جمعیت سالمندان حال حاضر و دیگری وضعیت کنونی افرادی است که در آینده در اوج سالخوردگی قرار میگیرند. بر اساس برآوردهای این گزارش، تعداد افراد سالمند بالای ۶۵سال در سال۱۴۰۰ حدود ۵/ ۵میلیون نفر بوده و در سال۱۴۱۵ این رقم به ۱۰میلیون نفر و در ۱۴۲۰ به بیش از ۱۳میلیون نفر خواهد رسید؛ بنابراین نظام تامین اجتماعی کشور باید منتظر تامین اجتماعی و مراقبت بهداشتی از جمیعتی باشد که سهبرابر جمعیت کنونی است. این نکته مهم است که تغییر روند باروری نیز تاثیری در این چالش ندارد و باید سیاستهایی در جهت شناسایی نیازهای جمعیت سالمند و برنامهریزی برای اداره این گروه سنی در دستور کار قرار گیرد. نکته مهم دیگری که این گزارش به آن اشاره میکند، این است که سالخوردگی جمعیت کشور به سمت زنانه شدن رفته و زنان کشور در مقابل مشکلات اقتصادی و اجتماعی بسیار آسیبپذیرند؛ بنابراین توانمندسازی زنان، از ضروریات سالمندی فعال و موفق است.
بررسیهای یک پژوهش نشان میدهد که تعداد افراد سالمند کشور در سال ۱۴۰۰ به ۵/ ۵ میلیون نفر رسیده است؛ جمعیت این افراد در سال ۱۴۱۵ به ۱۰ میلیون نفر و در سال ۱۴۲۰ به بیش از ۱۳ میلیون نفر خواهد رسید. نتایج تحقیقات نشان میدهد که سالمندی جمعیت کشور ایران، حتمی و غیرقابلبازگشت خواهد بود؛ به همین دلیل است که کارشناسان معتقدند نظام تامین اجتماعی کشور ایران باید منتظر تامین اجتماعی و مراقبت بهداشتی از یک جمعیت بالغ بر سهبرابر چیزی باشد که در حال حاضر وجود دارد.
به گزارش دنیای اقتصاد، کارشناسان معتقدند چالشهای جمعیتی ایران در زمان فعلی و آینده به نحوه بهرهبرداری از فرصت پنجره جمعیتی فعلی بستگی دارد. به عقیده کارشناسان بهرهبرداری از فرصت پنجره جمعیتی و تبدیل آن به فرصت اقتصادی و اجتماعی مستلزم توانمندی و مقتدرسازی جوانان برای توسعه اقتصادی است. به عبارت دیگر اگر جوانان امروز کشور در سن مناسب ازدواج کنند، در سن مناسب و ایدهآل به فرزندآوری خود دست یابند و به همراه اشتغال مناسب سبک زندگی سلامتمحور داشته باشند، آینده سالمندی در کشور از بحران سالمندی به سالمندی موفق و فعال تبدیل میشود. به همین دلیل توجه به مواردی مانند اشتغال جوانان تحصیلکرده، تشکیل خانواده و جلوگیری از تاخیر بیشتر سن ازدواج و در نهایت کمک به فرزندآوری جوانان پس از ازدواج برای عبور از بحران سالمندی از اهمیت بالایی برخوردار است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارش «سالمندی جمعیت در ایران» ابعاد مختلف این مساله را مورد بررسی قرار داده است.
بر اساس آمار سرشماری، در سال ۱۳۳۵ جمعیت ایران حدود ۱۹ میلیون نفر برآورد شده است. در سال ۱۳۹۸ جمعیت ایران به حدود ۸۳ میلیون نفر رسیده است. اگر بخواهیم بر اساس برآوردهای سالهای ابتدایی قرن ۱۴ هجری شمسی محاسبه کنیم، جمعیت کشور در این قرن حدود ۸ برابر شده است. افزایش جمعیت ایران در طول زمان یکسان صورت نگرفته است. سرعت آن در آغاز بسیار کند بود و در فاصله ۲۰ سال، یعنی از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰، تنها ۲/ ۱ برابر شده و اوج رشد آن در دوره ۲۰ ساله ۱۳۵۰ تا ۱۳۷۰ بوده که جمعیت ایران تقریبا دوبرابر شده و از حدود ۲۹ میلیون نفر به ۵۷ میلیون نفر رسیده است.
بر همین اساس تغییرات آینده جمعیتی کشور نیز یکسان نخواهد بود و به صورت دورهای باید منتظر تغییرات جمعیت و پیامدهای ناشی از آن باشیم. گفته میشود که در آینده نزدیک فاز سوم گذار ساختار سنی جمعیت کشور رخ خواهد داد. به علت کاهش سریع باروری و مرگومیر، موج جمعیتی به سنین سالمندی حرکت کرده و در نتیجه سهم جمعیت ۶۵ ساله و بالاتر افزایش چشمگیری خواهد یافت. در این حالت است که تورم جمعیتی از دامنه سنین فعالیت خارج شده و وارد سنین سالمندی میشود. در این شرایط جمعیت در سنین فعالیت باید نسبت چشمگیری از جمعیت سالمند را حمایت کند؛ بنابراین به تبعیت از گذار جمعیتی، گذار ساختار سنی نیز رخ میدهد.