۱۴۰۵/۰۴/۰۱ ۰۰:۳۲
پرسش:
در آیۀ «ما کانَ لِأَهْلِ الْمَدینَهِ وَ مَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرابِ أَنْ یَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَ لا یَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِه» (توبه: 120)، چرا فقط اهل المدینه و من کان حوله را گفته است؟ مگر این وظیفه همه مسلمانان و مؤمنان نبوده است؟ بر فرض که مؤمنان آن زمان منحصر در اهل مدینه و اطراف آن بوده باشد، چرا همانند آیات دیگر حکم را بر عنوان مؤمنان نبرده است؟ چرا همۀ مؤمنان را نگفته است؟
پرسش:
پاسخ :
ازآنجاکه قرآن کتابی جهانی و همیشگی است، پیامهای آن محدود به زمان و مکان خاصی نیست. هرچند برخی آیات در شرایط خاص و با خطاب به افراد یا گروههای معین نازل شدهاند، محتوای آنها جنبهای عمومی دارد و برای همگان استفادهشدنی است. این نوع خطابها دلایل متنوعی دارند و نمیتوان برای همۀ آنها توضیحی واحد ارائه کرد؛ اما قرآن معمولاً از روش «جزء به کل» بهره میگیرد و با بیان نمونهها و مصادیق مشخص، قواعد و احکام کلی را آموزش میدهد. درنتیجه اگرچه ظاهر آیه متوجه اشخاص خاصی است، پیام و حکم آن محدود به همان افراد نیست و در همه دورانها کاربرد دارد. این شیوه سبب میشود مفاهیم کلی به گونهای ملموس و عینی مطرح شوند و تأثیرگذاری بیشتری داشته باشند.
قرآن کتابی جهانی و جاودانی است و تکتک آیات آن حتی اگر بهظاهر تنها خطاب به افراد و گروههای خاصی نازل شده باشد، همگانی است. عامبودن مفاد آیات قرآن و خاصبودن ظاهر برخی از آنها، این پرسش را ایجاد میکند که چگونه قرآن با وجود این خطابهای خاص، میتواند جنبۀ همگانی و جهانی داشته باشد؟ در این نوشتار به این پرسش پاسخ میدهیم.