بانک مرکزی از برنامه راهاندازی صندوقهای ارزی به عنوان یکی از ابزارهای جدید بازار مالی رونمایی کرده است؛ ابزاری که هدف آن جذب ارزهای خانگی، افزایش عمق بازار ارز و ایجاد گزینهای امن برای سرمایهگذاری ارزی عنوان میشود. اما پرسش اینجاست که این صندوقها چگونه نقدشونده خواهند بود و چرا یک سرمایهگذار باید به جای خرید دلار و نگهداری آن در منزل، منابع ارزی خود را به صندوقهای ارزی بسپارد؟
به گزارش ایران جیب از ایسنا، برآوردهای مختلف از وجود دهها میلیارد دلار ارز و طلای خانگی در ایران حکایت دارد؛ داراییهایی که به دلیل بیاعتمادی به بازارهای رسمی و نگرانی از کاهش ارزش پول ملی، از چرخه اقتصاد خارج شدهاند. اکنون بانک مرکزی با طراحی صندوقهای ارزی تلاش دارد بخشی از این منابع را به بازار رسمی بازگرداند و در عین حال، ابزار تازهای برای سرمایهگذاری در اختیار مردم قرار دهد.
با این حال، موفقیت این صندوقها بیش از هر چیز به پاسخ دو سؤال اساسی ذاران، مشخص بودن متولی صندوق، شفافیت پرتفوی سرمایهگذاری و وجود بازارگردان قدرتمند، از الزامات موفقیت این ابزار محسوب میشود.
از منظر سیاستگذار نیز راهاندازی صندوقهای ارزی میتواند مزایای مهمی داشته باشد. ورود ارزهای خانگی به شبکه رسمی، کاهش تقاضا برای نگهداری اسکناس، افزایش شفافیت بازار ارز، تعمیق بازارهای مالی و فراهم شدن منابع ارزی برای تأمین مالی پروژههای اقتصادی، از جمله اهدافی است که برای این ابزار عنوان میشود.
با این وجود، کارشناسان تأکید دارند که اگر صندوقهای ارزی نتوانند نقدشوندگی بالا، شفافیت کامل و اطمینان از حفظ ارزش دارایی را تضمین کنند، انگیزه چندانی برای خروج دلارها از گاوصندوقهای خانگی ایجاد نخواهد شد؛ چرا که برای بسیاری از سرمایهگذاران، در شرایط بی ثبات اقتصادی، نقدشوندگی و دسترسی فوری به دارایی، مهمتر از هر مزیت دیگری است.
در نهایت، به نظر میرسد سرنوشت صندوقهای ارزی نه صرفا به طراحی فنی آنها، بلکه به میزان اعتماد عمومی گره خورده است. هرچه سازوکار این صندوقها شفافتر، نقدشوندگی آنها سریعتر و تضمین حقوق سرمایهگذاران قویتر باشد، احتمال تبدیل شدن آنها به جایگزینی برای نگهداری ارز در منازل افزایش خواهد یافت؛ در غیر این صورت، این ابزار نیز ممکن است به فهرست طرحهایی بپیوندد که نتوانستند سرمایههای خرد را به بازار رسمی بازگردانند.