به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، ۲۸ اردیبهشت روز خیام نیشابوری است. ابوالفتح غیاث الدین عمر خیام در نیمه نخست سده پنجم هجری در نیشابور دیده به جهان گشود. (درباره تاریخ تولد و درگذشت او اطلاع دقیقی در دست نیست). به نظر می رسد پدرش ابراهیم حرفه چادر دوزی را انتخاب کرده و از این رو با نام خیام یا خیامی خوانده می شده است. او در راه دانش پژوهی رنج های بسیاری متحمل گردید و به ستاره شناسی، ریاضیات (به ویژه جبر)، فلسفه، ادبیات پارسی و عربی علاقه نشان می داد و در دانش ریاضیات، شعر، ادبیات و فلسفه (به ویژه ریاضی و سرودن شعر) شهرتی فراوان یافت. (رازهای خیام، ص11؛ زندگی خیام، ص28).
درباره کودکی خیام، اطلاعات چندانی در دست نیست؛ اما برخی حکایت کرده اند وی در نیشابور با حسن صَبّاح و خواجه نظام الملک طوسی هم درس بوده اند و با یکدیگر پیمان بسته و قول می دهند هر کدام از این سه تن به جایگاهی والا دست یافت، دو شخص دیگر را در رسیدن به مال و مقام یاری رساند. اگر چه این داستان مشهور است؛ اما نزد اهل تحقیق، معتبر نیست و حکایت صحیحی به نظر نمی رسد.
او که دوران کودکی و نوجوانی اش را به فراگیری علم و دانش می گذراند، در علوم زمانه خود به مقامی ارزنده دست یافته و ریاضی دان پی برد؛ اما درباره لزوم شاد زیستن، بهره گیری از زمان حاضر، دوری از اندوهِ آینده و استفاده از فرصت های عمر که روشن نیست تا چه زمان ادامه دارد، هیچ نقطه مبهمی در سروده هایش دیده نمی شود و او به صراحت بر این امور تاکید می کند و مخاطبِ خود را به شادی، خوشی، به کار گیری عمر و دوری از اتلاف وقت دعوت می کند.
محمدجواد گودینی نویسنده و مترجم
فهرست منابع:
1- بادکوبه ای هزاوه ای، مصطفی، زندگی خیام، تهران، چاپخانه رخ 1373
2- جلالی، بیژن، رازهای خیام، نشر مینیاتور 1398
3- خرمشاهی، بهاء الدین (به کوشش)، رباعیات خیام، نشر ناهید 1387
4- السباعی، محمد، عمر الخیام عالم الفلک و الریاضیات، قاهره، المرکز القومی للترجمة
5- شیروانی، مهاجر، شایگان، حسن، نگاهی به خیام، نشر پویش 1370
6- العریض، ابراهیم، الخیامیات، بحرین، دار الأضواء